Kiedy 3 lipca 1884 r. Charles Dow obliczył średnią cenę 11 spółek notowanych na giełdzie nowojorskiej zapewne nie przypuszczał, że skonstruował indeks giełdowy, czyli najważniejszą informację, jaką żyją rynki kapitałowe. Genialnie proste wyliczenie średniej arytmetycznej z jednej strony dostarczało wiedzę o sytuacji na giełdzie, a z drugiej, pozwoliło na przekształcenie dwustronicowego biuletynu finansowego "Customer?s Afternoon Lester" w znany i poważny dziennik "The Wall Street Journal".
W końcu dziewiętnastego wieku technika obliczeniowa wymagała ołówka i kartki oraz liczydeł. Dopiero ostatnie dziesięciolecia dwudziestego wieku, dzięki rewolucji w mechanizacji obliczeń, doprowadziły do eksplozji liczby indeksów giełdowych. Dziś normą jest pokazywanie zmian ważnych indeksów w paskach na ekranach telewizyjnych, w wyświetlaczach radiowych i w internecie na stronach informacyjnych. Moje poszukiwania w literaturze i statystykach wskazują, że większość europejskich giełd upowszechniała dziś istniejące indeksy dopiero od lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Obok Dow Jones Industrial Average, indeksem o najdłuższej historii, od roku 1959, jest niemiecki indeks DAX.
Podstawowy indeks amerykańskich spółek przemysłowych Dow Jones jest, jak przypuszczam, najprostszym indeksem nie przewidującym w formule obliczeniowej żadnych wag. Innymi słowy, zmiany cen akcji spółek, których cena jednostkowa jest wyższa, mają większy wpływ na wartość indeksu niż ceny spółek z akcjami o niskich cenach. W tej sprawie pojawiają się od czasu do czasu krytyczne teksty, między innymi ostatnio w brytyjskim tygodniku "The Economist". Autorzy tych artykułów przedstawiają własne wyliczenia indeksu z zastosowa niem wag i wskazują na inny od stosowanego w rzeczywistości jego przebieg.
Agencja informacyjna Dow Jones & Company nie ulega naciskom i nie zamierza zmieniać formuł obliczeniowych z prostego powodu. Inwestorzy mają zaufanie do tego indeksu mimo jego prostoty. W tym przypadku tradycja i przyzwyczajenie biorą górę nad pędem do unowocześniania. Indeks 30 największych amerykańskich korporacji podlega specjalnemu traktowaniu. W końcu 2004 roku kapitalizacja nowojorskiej NYSE była większa niż czterech kolejnych największych giełd świata razem wziętych.
Inne ważne indeksy świata konstruowane są najczęściej z zastosowaniem wag. Reguły tworzenia indeksów, zasady wymiany spółek w ich portfelach i inne procedury są wszędzie przejrzyste i publicznie znane. Czuwają nad tym komitety indeksów giełdowych, czyli grupy doświadczonych ekspertów rynku kapitałowego.
