Instytucje nadzorują się same

Uczestnicy rynku kapitałowego na ogół negatywnie oceniają planowany zakaz inwestowania dla pracowników PTE. Mają własne regulacje

Ograniczenia inwestowania, które chce wprowadzić Ministerstwo Pracy, obejmują pracowników powszechnych towarzystw emerytalnych, ich małżonków, dzieci, krewnych i powinowatych oraz pracowników organów nadzorujących rynek emerytalny. Autorzy proponowanej zmiany argumentują, że mają dostęp do informacji, które mogą wykorzystać do własnych celów.

Samokontrola lepsza

od państwowej

Przedstawiciele PTE, jak i innych instytucji działających na rynku kapitałowym, podkreślają, że takie regulacje nie są konieczne, bo większość firm, w ramach wewnętrznych przepisów, nadzoruje inwestycje dokonywane przez swoich pracowników.

I tak np. w PTE ING członkowie zarządu i rady nadzorczej, dyrektorzy i pracownicy działów inwestycyjnych i księgowych, ale też osoby prowadzące z nimi wspólne gospodarstwo domowe nie mogą posiadać rachunków inwestycyjnych ani pełnomocnictw dysponowania nimi. W PTE Skarbiec-Emerytura zakazy inwestycji na rachunek własny dotyczą wszystkich pracowników (wyjątkiem są fundusze inwestycyjne i obligacje Skarbu Państwa). PTE PZU monitoruje rachunki papierów wartościowych osób zatrudnionych w firmie i porównuje je z portfelem funduszu.

Podobne standardy obowiązują w towarzystwach funduszy inwestycyjnych: ich pracownicy muszą informować o każdej transakcji, sporządzane są listy restrykcyjne określonych papierów wartościowych, których nie mogą nabywać, kontrolę sprawuje inspektor nadzoru.

- Zajmuję się problematyką konfliktów interesów od wielu lat, ale nigdy nie spotkałem się z tak kategorycznym zakazem - mówi o projekcie resortu pracy Marcin Kruk, inspektor nadzoru w PZU TFI. - Nie ma przecież konfliktu między inwestycjami funduszu, który kupił niewielki promil akcji Coca-Coli, a zakupem tych samych akcji przez pracownika.

Andrzej S. Nartowski, prezes Polskiego Instytutu Dyrektorów, uważa, że rynek kapitałowy ma skłonność do samoregulacji właśnie dlatego, żeby uniknąć nadmiernej kontroli ze strony państwa. - Bezwzględny zakaz inwestowania to o jeden most za daleko. Może doprowadzić np. do tego, że osoby objęte takimi obostrzeniami będą inwestować przez znajomych - mówi A. S. Nartowski.

Zakaz, ale nie tak restrykcyjny

A. S. Nartowski przyznaje, że można się zastanowić nad wprowadzeniem wobec wszystkich instytucji procedury, która uniemożliwiałaby inwestowanie spekulacyjne albo inwe-

stowanie bez zgody inspektora nadzoru.

Zwolennicy ustawowych ograniczeń wskazują właśnie na konieczność ujednolicenia przepisów, na razie ustalanych niezależnie przez każdą firmę.

- Moim zdaniem, wprowadzenie regulacji jest wskazane, choć nie tak radykalnych i nie dla wszystkich pracowników - mówi Grzegorz Zatryb, wiceprezes PTE Skarbiec-Emerytura. - Dopuściłbym tyko niektóre formy inwestowania np. w fundusze inwestycyjne, obligacje skarbowe, ślepe portfele (ich właściciele nie wiedzą, w co podmiot zarządzający inwestuje powierzone pieniądze).

Jego zdaniem, takie zakazy powinny obowiązywać już od dawna - od początku reformy emerytalnej.

Komisje są za

Także w instytucjach nadzorczych - Komisji Papierów Wartościowych i Giełd i Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych - pracownicy muszą podporządkować się wewnętrznym regulaminom. Restrykcyjne przepisy przyjęła KPWiG. Pracownicy i członkowie Komisji nie mogą inwestować w papiery, które są objęte nadzorem. Zdaniem Mirosława Kachniewskiego, dyrektora sekretariatu Komisji, podobnymi ograniczeniami powinny być objęte wszystkie osoby, które są uprzywilejowane w dostępie do informacji. - Zakaz inwestowania w papiery wartościowe przez wszystkich pracowników domu maklerskiego, funduszu inwestycyjnego lub emerytalnego nie jest natomiast konieczny - uważa. Regulacje dotyczące inwestowania

KPWiG

Papierów wartościowych i instrumentów finansowych dopuszczonych do obrotu zorganizowanego nie mogą nabywać ani pracownicy, ani członkowie KPWiG. Wyjątek stanowią inwestycje w niektóre papiery wartościowe i instrumenty wyemitowane na podstawie przepisów prawa obcego. Pracownicy KPWIG muszą informować dyrektora generalnego Komisji, a członkowie - przewodniczącego

o posiadanych przez siebie rachunku inwestycyjnym i pełnomocnictwach. Muszą przekazywać informacje o stanie tych rachunków i o zmianach na nich oraz

o posiadanych jednostkach funduszy inwestycyjnych.

GPW

Pracownicy GPW mogą inwestować, ale muszą informować zarząd spółki o posiadanych rachunkach inwestycyjnych i zawartych transakcjach. Aktywa mogą sprzedawać dopiero po dwóch miesiącach od ich nabycia (wcześniej tylko za zgodą zarządu). Zakaz inwestowania w papiery wartościowe i instrumenty pochodne mają członkowie zarządu GPW (może go uchylić tylko przewodniczący rady nadzorczej). Członkowie zarządu GPW mogą posiadać tylko tzw. ślepe portfele (rachunki zarządzane przez uprawnione podmioty, których właściciele nie są informowani o dokonywanych transakcjach).

KDPW

Pracownicy Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych, mający bezpośredni dostęp do informacji dotyczących transakcji rozliczanych przez KDPW, nie mogą dokonywać transakcji, które są rozliczane przez Krajowy Depozyt (chyba że otrzymają na to zgodę zarządu).

Domy maklerskie

Brokerzy stosują się do "Standardu regulacji dotyczący inwestowania przez pracowników biur maklerskich" wydanego przez Izbę Domów Maklerskich. Ten mówi, że pracownicy domów maklerskich powinni posiadać rachunek inwestycyjny tylko w tym domu, w którym pracują. Akcje spółek, które są przedmiotem analiz i rekomendacji domu maklerskiego, powinny być wpisywane na tzw. listy restrykcyjne (wykluczają możliwości inwestowania w dane instrumenty przez pracowników domu). "Restrykcjami" objęte powinny być także instrumenty, w przypadku których broker realizuje znaczne zlecenia.

TFI

Każde TFI ma własne standardy kontroli inwestycji pracowników. Wszystkie z nich zakładają bezwzględne informowanie o każdej transakcji. Jeśli przekracza ona pewną ustaloną kwotę, konieczne jest uzyskanie zgody inspektora nadzoru na operację. Powszechne jest stosowanie list restrykcyjnych, ograniczających możliwość inwestowania w niektóre papiery, szczególnie akcje. Przepisy te obowiązują również najbliższą rodzinę pracownika.

PTE

Powszechne towarzystwa emerytalne stosują wewnętrzne regulacje, które ograniczają możliwości inwestowania w instrumenty finansowe przez pracowników. Przyjmowane standardy nie są tożsame i nie zawsze stosowane są wobec wszystkich zatrudnionych. Najczęściej restrykcje dotyczą inwestycji własnych osób dopuszczonych do informacji poufnych: zarządu, rady nadzorczej, pracowników księgowości i zarządzających. Osoby te mają zakaz kupowania akcji spółek, w które inwestuje fundusz emerytalny, a ich rachunki i transakcje są monitorowane.