Większa liczba podejrzanych transakcji

Rośnie liczba transakcji przypominających pranie brudnych pieniędzy. Wykrywalność tego typu przestępstw może wzrosnąć, kiedy rząd i Sejm przyjmą nowe przepisy o monitoringu przelewów

Z roku na rok Generalny Inspektor Informacji Finansowej (instytucja ulokowana w Ministerstwie Finansów) dostaje coraz więcej zawiadomień o transakcjach środków z podejrzanych źródeł. W ostatnim półroczu tzw. instytucje zobowiązane (banki, ubezpieczyciele, domy maklerskie, notariusze, SKOK-i) wysłały 612 alertów. M.in. na ich podstawie GIIF zdecydował się przesłać 94 wnioski do prokuratury (wartość kwestionowanych transakcji sięgnęła 671,1 mln zł) i zablokował 41 rachunków i wstrzymał 2 transakcje (łączna wartość zamrożonych w ten sposób środków to ok. 23,1 mln PLN). Innym źródłem podejrzeń są informacje o każdej transakcji przekraczającej 15 tys. euro, przesyłane obowiązkowo do MF.

Działania prokuratorskie mają już swój finał w sądzie. Tylko w tym roku z art. 299 kodeksu karnego (dotyczy prania brudnych pieniędzy) skazano 30 osób. Kara za takie przestępstwo to nawet 8 lat więzienia.

Wciąż najwięcej zawiadomień o podejrzanych przelewach wysyłają banki (w 2005 r. odpowiadały za 98,3 proc. wszystkich zawiadomień). - Powoli jednak rośnie liczba zawiadomień otrzymywanych od innych instytucji obowiązanych - w tym od domów maklerskich - przyznaje Artur Kołaczek, z-ca dyrektora Departamentu Informacji Finansowej. To m.in. efekt kampanii informacyjnych MF, jak rozpoznawać pranie brudnych pieniędzy, które ma miejsce od 2004 r. Resort nie ujawnia jednak, jaka jest specyfika zawiadomień od maklerów.

Walka ze "słupami"

Walka z terroryzmem powoduje, że cały świat kładzie większy nacisk na monitorowanie przelewów. Jesienią instytucje finansowe zapoznać się będą musiały z nowymi przepisami ograniczającymi możliwość upłynniania środków pochodzących z nielegalnych źródeł. Na implementację do prawa polskiego czeka tzw. III dyrektywa Unii Europejskiej w sprawie przeciwdziałania korzystania z systemu finansowego w celu prania pieniędzy i finansowania terroryzmu. Wprowadza ona kontrowersyjną zasadę śledzenia transakcji osób "zajmujących eksponowane stanowiska polityczne". Do tej pory państwa Unii nie zdefiniowały jednak katalogu takich osób.

Banki czekają za to na wprowadzenie przepisów dyrektywy dotyczących weryfikacji tożsamości klienta. - Liczymy m.in. na dostęp do baz danych o wydanych i utraconych dokumentach osobistych, prowadzonych przez administrację publiczną - przyznaje Ryszard Woźniak ze Związku Banków Polskich. Częściowo ma to zabezpieczyć przed "słupami", a więc wykorzystywaniem danych innych osób (np. ze skradzionych dowodów osobistych) do zakładania rachunków. Komisja Europejska pracuje już nad nową dyrektywą dotycząca informacji towarzyszących transferom funduszy, która zwiększy zakres danych podawanych obowiązkowo przy przelewach.

Konfiskata przelewów

międzynarodowychNa zatwierdzenie przez rząd i Sejm czeka także kolejna konwencja Rady Europy o praniu, ujawnianiu, zajmowaniu i konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstwa oraz o finansowaniu terroryzmu, przyjęta notabene w ubiegłym roku w Warszawie. Ministerstwo Finansów liczy, że dzięki niej walka z praniem pieniędzy będzie skuteczniejsza. - W konwencji uzupełniono definicję, czym jest pranie brudnych pieniędzy. Podkreślono rolę takich narzędzi w walce z przestępcami jak konfiskata zysków z przestępstw, zwłaszcza we współpracy międzynarodowej - przyznaje A. Kołaczek. W praktyce oznacza to, że Polska będzie mogła zamrozić czy skonfiskować pieniądze przelewane z 46 państw będących członkami Rady i kilkunastu krajów stowarzyszonych (m.in. z USA czy z Meksyku). Do tej pory stosowaliśmy w zasadzie tylko umowy bilateralne (podpisane z 33 krajami). Nie zawsze było to skuteczne. Np. porozumienie ze Szwajcarią - bądź co bądź ważnym państwem przy obrocie finansowym - rząd podpisał dopiero w ubiegłym roku.