W pierwszej części opracowania opublikowanej w PARKIECIE nr 161 z 23 sierpnia 2001 r. dokonano analizy portfeli funduszy inwestycyjnych rynku pieniężnego, funduszy obligacji, stabilnego wzrostu i zrównoważonych. Dziś prezentujemy charakterystykę portfeli funduszy agresywnych, w tym lokujących na rynkach zagranicznych.
Fundusze agresywneNa polskim rynku w końcu ubiegłego roku działalność operacyjną prowadziło 19 funduszy agresywnych, w tym trzy indeksowe (Korona Indeksowy, Eurofundusz Indeksowy i PBK Atut 4). Charakterystykę ich portfeli przedstawia tabela 1. Pogorszenie się koniunktury giełdowej w II półroczu 2000 r. sprawiło, że średni udział akcji w ich aktywach zmniejszył się w tym okresie blisko o 3 pkt. proc. i wyniósł 78,61%. Najagresywniejszymi funduszami, które ulokowały ponad 90% środków w papierach udziałowych, były oba Eurofundusze oraz fundusz Pioneera. Najbardziej zachowawczo inwestowały natomiast Arka Duże Spółki i Skarbiec-Akcja, których wskaźnik udziału akcji w aktywach (odpowiednio 50,2 i 60,6%) lokował je w końcu grudnia 2000 r. raczej w gronie podmiotów prowadzących zrównoważone inwestycje. Być może temu właśnie zawdzięczają one dobre pozycje, jakie zajęły w rankingu najlepszych funduszy agresywnych pod względem osiągniętej stopy zwrotu w minionym roku (Arka była druga, Skarbiec zaś czwarty). W porównaniu ze stanem z czerwca 2000 r. w największym stopniu wzrósł udział akcji w aktywach PBK Atut 3 i Forum-Dragon, na największą redukcję natomiast zdecydowały się Arka DS i Korona Indeksowy.Portfel akcyjny funduszy agresywnych składał się średnio z akcji 30 spółek. Spośród 100 firm notowanych na GPW, których walory były obecne w aktywach tej grupy powierników, największym zainteresowaniem zarządzających cieszyły się akcje PKN ORLEN, Elektrimu, KGHM (występowały w 18 funduszach), TP SA i Orbisu (17 funduszy). Największy średni udział w aktywach odnotowały: PKN ORLEN (aż 7,15%), TP SA (6,99%), Elektrim (6,06%), Pekao (5,44%) i KGHM (5,07%). Siedmiu powierników miało również akcje sześciu NFI, podobnie jednak jak w funduszach zrównoważonych ich udział był stosunkowo niewielki (największy w DWS Polska Akcji ? 5,9% i PBK Atut 3?4,7%). Najchętniej inwestowano w akcje Jupitera (5 funduszy) i NFI Octava (3). Oprócz tego w portfelu funduszu PKO/CS znalazły się nie dopuszczone do publicznego obrotu akcje firmy Cormay (0,39%), w funduszu PZU Krakowiak ? certyfikaty inwestycyjne funduszy zamkniętych PZU Kujawiak N+ (2,60%) i Skarbiec--Gwarancja 2002 (0,23%), zaś w Koronie Indeksowy 30 kontraktów terminowych FW20H1, mających na celu odtworzenie składu indeksu WIG20. Podobnie jak miało to miejsce w przypadku podmiotów zrównoważonych, najpopularniejszą branżą w portfelach powierników okazały się banki ? spółki te miały największy udział w aktywach ośmiu funduszy (Pioneera, obu Koron i Eurofunduszy, PKO/CS, ING i SEB). Ponadto w sześciu przypadkach dominowały firmy telekomunikacyjne (oba fundusze PBK Atut, Skarbiec, Arka DS, KH i PZU), w trzech ? spółki branży chemicznej (oba fundusze DWS Polska i CA IB), w jednym zaś spółki informatyczne (Forum-Dragon) i spożywcze (Arka MS). W najlepszym w 2000 roku funduszu agresywnym ? Korona Akcji (30,45% stopy zwrotu) ? trzema najpopularniejszymi sektorami w końcu ubiegłego roku były banki (17,2%), telekomunikacja (16,9%) i chemia (11,5%).Dwanaście funduszy miało w swoich aktywach papiery dłużne (por. tabela 1), jednak tylko w połowie z nich udział tych instrumentów przekraczał 10% (dwa fundusze PBK Atut, Skarbiec, Arka MS, PZU). Zdecydowanie na tym tle wyróżnił się fundusz Arka DS, który w papierach wierzycielskich ulokował niemal tyle samo środków (47,2% aktywów) co w papierach udziałowych. Najchętniej inwestowano oczywiście w papiery skarbowe, jedynie w funduszu DWS Polska Akcji znalazły się papiery komercyjne (obligacje Górażdży ? 0,18%).FunduszeprywatyzacjiW końcu 2000 r. sprawozdania finansowe zaprezentowały jeszcze dwa tego typu podmioty ? Pioneer Polskiej Prywatyzacji (od stycznia br. funkcjonujący jako Pioneer Sektora Usług) oraz Korona Prywatyzacji (od marca br. działająca jako UniGlobal, inwestujący na rynkach zagranicznych). Już wówczas jednak były one funduszami prywatyzacji tylko z nazwy. Dotyczy to zwłaszcza Pioneera, który w akcjach NFI ulokował zaledwie 18,18% swoich aktywów, podczas gdy w akcjach spółek 75,18% środków. Najpopularniejszymi branżami w jego portfelu były banki, chemia i telekomunikacja, walorami zaś ? NFI Octava (9,15%), TP SA (8,54%), Pekao (7,66%) i BSK (7,32%). Zdecydowanie mniejszym zaangażowaniem w papiery udziałowe charakteryzował się fundusz Korony (67,8%), przy czym udział akcji NFI był zbliżony do udziału akcji spółek (odpowiednio 33,21 i 34,59%). Największym zainteresowaniem zarządzającego tym funduszem cieszyły się spółki telekomunikacyjne i chemiczne, zabrakło natomiast w ogóle akcji banków. Spośród papierów udziałowych najwięcej środków zainwestowano w PKN ORLEN (8,08%), Jupitera (7,45%), Grajewo (5,27%), Elektrim (5,24%) i Lentex (5,15%). 12,14% aktywów Korona Prywatyzacji ulokowała w bonach skarbowych.Fundusze agresywne rynków zagranicznychNa koniec 2000 r. sprawozdania finansowe przedstawiły cztery fundusze lokujące całość lub część środków poza granicami naszego kraju (tabela 2). Jedynym funduszem globalnym (tj. inwestującym zarówno w Polsce, jak i na rynkach zagranicznych) był Skarbiec-Net. Przypomnijmy, że zarządzający tym podmiotem inwestuje w akcje największych firm światowych i polskich z sektora nowej ekonomii ? internetowych, telekomunikacyjnych i medialnych. Największy udział w jego portfelu 31 grudnia 2000 r. miały akcje notowane na rynku amerykańskim (19 spółek ? 29,04% aktywów) i polskim (8 firm ? 26,46%). W dziesięciu firmach notowanych na rynku niemieckim ulokowanych zostało prawie 13% aktywów, natomiast jedyną spółką z rynku japońskiego było DoCoMo ? operator telefonii komórkowej, lider technologii UMTS (1,98%).Trzy fundusze międzynarodowe (tj. inwestujące wyłącznie za granicą), które działały w końcu ubiegłego roku w Polsce, to Pioneer Akcji Amerykańskich, UniDynamic Europa i CA IB Top Ameryka. Fundusz Pioneera ulokował 79,58% aktywów w akcje spółek notowanych na NYSE i tylko 6,30% w walory firm notowanych na NASDAQ. Zarządzający funduszem skoncentrowali swoje inwestycje głównie na dużych spółkach, liderach w branży. Choć wartość jednostki Pioneera AA spadła od 8 czerwca (data uruchomienia funduszu) do 31 grudnia ubiegłego roku o 4,86%, zniżka była mniejsza od zanotowanej w analogicznym okresie przez indeks S&P 500 (-9,11%). Wyniki lepsze od średniej rynkowej fundusz zawdzięcza konserwatywnemu podejściu zorientowanemu na spółki ?value?, a zwłaszcza niedoważeniu portfela w sektorze technologii. Równocześnie zarządzający starali się utrzymywać zdywersyfikowany portfel w celu zredukowania ryzyka związanego z poszczególnymi akcjami i branżami, czego dowodem jest fakt, iż w drugim półroczu minionego roku do portfela ?weszło? 26 nowych spółek (w sumie było ich 68). Najbardziej zdywersyfikowany geograficznie portfel posiadał fundusz UniDynamic Europa. W jego aktywach znalazły się bowiem spółki dopuszczone do publicznego obrotu w: Wielkiej Brytanii (25,69% aktywów), Niemczech (18,10%), Francji (9,91%), Holandii (7,36%), Szwecji (7,23%), Finlandii (5,24%), Hiszpanii (5,09%), Szwajcarii (2,88%), Włoszech (2,37%), Norwegii (2,10%), Danii (1,95%), Luksemburgu (0,81%) i USA (0,71%). Ponadto 8,19% aktywów stanowiły ADR-y sześciu firm (3 irlandzkich, jednej francuskiej, brytyjskiej i tureckiej). Z kolei CA IB Top Ameryka aż 98,5% aktywów ulokował w akcje spółek 51 firm, prawie wyłącznie wchodzących w skład indeksu S&P 100, grupującego największe firmy amerykańskie.Najpopularniejsze spółki i branżeW końcu 2000 r. w portfelach 42 funduszy inwestujących w polskie akcje (19 funduszy agresywnych, 12 zrównoważonych, 8 stabilnego wzrostu, 2 prywatyzacji i jednego globalnego) znalazły się walory 105 spółek giełdowych oraz akcje 14 NFI. Według przedstawionego w tabeli 3 rankingu firm najczęściej występujących w aktywach powierników, najpopularniejszymi spółkami okazały się PKN ORLEN i KGHM, które były obecne w portfelach 40 funduszy. Jedynie w trzech podmiotach zabrakło akcji TP SA, w sześciu ? walorów Elektrimu i Prokomu, a w ośmiu Orbisu. Te same spółki stanowiły również czołówkę firm o największym średnim udziale w aktywach powierników: PKN ORLEN (5,80%), TP SA (5,07%), Elektrim (4,70%), Pekao (4,15%) i KGHM (3,87%) (pomijam spółki, które znalazły się w portfelach tylko jednego funduszu). Spośród akcji NFI największym zainteresowaniem cieszyły się akcje Jupitera (występujące w 17 funduszach) i Octavy (10).Ciekawe wydaje się również zestawienie spółek, które przyniosły inwestorom w ubiegłym roku najwyższe stopy zwrotu i funduszy, w których się one znalazły (tabela 4). Spośród 10 najlepszych firm, tylko trzy ? Irena, Clif i Howell ? były obecne w portfelach powierników. Udział pierwszych dwóch spółek w aktywach był jednak symboliczny, jedynie akcje Howella cieszyły się zainteresowaniem zarządzających funduszami DWS Polska, PBK Atut, CA IB i ING. Prezentowane przez fundusze sprawozdania pokazują jedynie skład portfeli na ostatni dzień 2000 r., tak więc nie oznacza to, że pozostali powiernicy nie lokowali środków w najbardziej dochodowe akcje. Mimo to wyniki te nie najlepiej świadczą o skuteczności inwestycyjnej osób zarządzających aktywami.Warto także prześledzić najpopularniejsze wśród powierników sektory (tabela 5). Branżą o największym średnim udziale w aktywach funduszy inwestycyjnych okazały się banki ? w 38 funduszach akcje tych spółek stanowiły przeciętnie 12,56% aktywów. Dziesięcioprocentowy udział w aktywach zanotował sektor telekomunikacyjny, ponaddziewięcioprocentowy ? branża chemiczna, a siedmioprocentowy ? spółki informatyczne. Telekomunikacja okazała się natomiast sektorem, który był reprezentowany we wszystkich 42 funduszach, które w końcu ubiegłego roku posiadały w swoich portfelach polskie akcje. Tylko w jednym funduszu zabrakło firm chemicznych, informatycznych i metalowych, a w czterech ? banków.Portfele a indeksyWiele o strategiach inwestycyjnych poszczególnych funduszy mówi tabela 6, pokazująca udział największych spółek (wchodzących w skład WIG20) oraz spółek nowej ekonomii (zakwalifikowanych do Sektora Innowacyjnych Technologii i należących do TechWIG) w aktywach trzech typów funduszy: stabilnego wzrostu, zrównoważonych i agresywnych.Spośród funduszy stabilnego wzrostu w akcje blue chips oraz spółki nowych technologii najchętniej inwestował Skarbiec-III Filar. Najmniejszym powodzeniem walory najbardziej renomowanych firm cieszyły się w funduszach DWS Polska ZE i PBK 60plus, akcje firm z indeksu TechWIG zaś w PKO/CS SW i SEB 4. W gronie funduszy zrównoważonych zdecydowanie największe zaangażowanie w walory spółek z WIG20 wykazał Skarbiec-Waga (ponad 90% części akcyjnej portfela).W akcjach firm informatycznych i telekomunikacyjnych stosunkowo najwięcej środków ulokowały PBK Atut 1 i Skarbiec-Waga. Najrzadziej zarówno w najbardziej renomowane spółki, jak i spółki nowej ekonomii inwestował DWS Polska Zrównoważony. Wśród funduszy agresywnych, największy udział blue chips w części akcyjnej portfela posiadały Korona Indeksowy i Skarbiec-Akcja. Akcje spółek z SITech były natomiast preferowane przez zarządzających funduszami Forum-Dragon i PBK Atut 4. Najmniej środków w akcjach firm wchodzących w skład WIG20 ulokowały Arka Małe Spółki i DWS Polska Akcji, w papierach firm z indeksu TechWIG zaś dwa ww. fundusze oraz DWS Polska Akcji Plus.
Tomasz MiziołekAutor jest adiunktem w Katedrze Handlui Finansów Międzynarodowych Uniwersytetu Łódzkiego
