Podstawowy obowiązek posiadacza pojazdu

Obowiązujące w naszym kraju przepisy prawne nakładają na właścicieli samochodów obowiązek wykupienia polisy odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Dlaczego? OC komunikacyjne odgrywa specjalną rolę - chroni interesy osób poszkodowanych w wypadkach drogowych.

Obligatoryjność wykupu ubezpieczenia OC komunikacyjnego powoduje, że jego warunki nie mogą być ustalane samodzielnie przez zakłady ubezpieczeń. Określa je rozporządzenie ministra finansów z 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów. Z jego zapisów wynika także, że zakład ubezpieczeń nie może odmówić objęcia ochroną posiadacza pojazdu.

Bez wyjątku

Obowiązkowi zawarcia umowy ubezpieczenia OC podlegają osoby, które posiadają samochody osobowe lub ciężarowe, ciągniki rolnicze, motorowery i przyczepy, podlegające rejestracji zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym. Właściciele powinny wykupić takie ubezpieczenie OC najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu. Co ciekawe, wiek pojazdu nie ma znaczenia. Obowiązek dotyczy również posiadaczy pojazdów zabytkowych, wpisanych do księgi inwentarza muzealiów (mające co najmniej 40 lat), a także mających co najmniej 25 lat i uznanych przez uprawnionego rzeczoznawcę techniki samochodowej i ruchu drogowego za pojazd unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji. Ubezpieczenie OC powinni wykupić także posiadacze pojazdów zarejestrowanych za granicą i dopuszczonych do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (najczęściej jest to krótkoterminowe OC, zwane również granicznym). Obowiązek ubezpieczenia spoczywa również na posiadaczach pojazdów wolnobieżnych, z tym że na zwolnienie mogą liczyć rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne i użytkujący takie pojazdy w związku z prowadzeniem tego gospodarstwa.

Z obowiązku ubezpieczenia nie zwalnia fakt, że samochód nie jest użytkowany, np. stoi w garażu. Obowiązek ten wygasa dopiero w momencie wyrejestrowania pojazdu.

Cel: zadośćuczynienie

OC komunikacyjne odgrywa specjalną rolę - chroni interesy osób poszkodowanych w wypadkach drogowych. A wartość potencjalnych odszkodowań może być bardzo wysoka. Z ubezpieczenia OC likwidowane są nie tylko szkody majątkowe, jak np. zwrot kosztów naprawy uszkodzonego samochodu lub wyrównanie strat za zniszczone w czasie wypadku towary. Z tych polis wypłacane są także odszkodowania rodzinom ofiar oraz renty przyznawane osobom trwale okaleczonym w wyniku wypadku. Należy pamiętać, że renty mogą mieć charakter dożywotni. Właściciel pojazdu zobowiązany jest je płacić aż do śmierci poszkodowanych. Stąd suma gwarancyjna ustalona jest na bardzo wysokim poziomie. W Polsce wynosi standardowo równowartość 600 tys. euro (można ją oczywiście podwyższyć, płacąc dodatkową składkę). Kwota ta jest standardową górną granicą odpowiedzialności względem osób, które ucierpiały w wypadkach drogowych, spowodowanych przez ubezpieczonego (bez względu na liczbę poszkodowanych).

Konsekwencją dążenia do zapewnienia spójności systemu ochrony i jego bezpieczeństwa finansowego jest wprowadzenie kar za brak posiadania obowiązkowego OC. Do kontroli spełnienia tego obowiązku uprawnione zostały policja i straż graniczna (wkrótce także inspekcja ruchu drogowego). Wysokość kar pieniężnych co roku ustala Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w oparciu o stawki obowiązujące w zakładach ubezpieczeń, które mają ponad 5-proc. udział w łącznej składce z ubezpieczeń obowiązkowych (wynosi ona 3-krotność średniej stawki z pierwszego kwartału). W 2003 roku wynoszą one 3400 zł, 4800 zł i 6000 zł odpowiednio dla posiadaczy samochodów osobowych, ciężarowych i autobusów oraz innych pojazdów. UFG gwarantuje wypłatę odszkodowań m.in. wówczas, gdy nie udało się ustalić tożsamości sprawcy wypadku drogowego lub był on nieubezpieczony, albo zakład, w którym był ubezpieczony, został postawiony w stan upadłości. Niestety, ciągle wiele osób uchyla się od wykupu obowiązkowego OC komunikacyjnego. Według UFG, grupa ta stanowi około 10% ubezpieczonych w tym zakresie. Oznacza to, że ubytek składki w wysokości około 400 mln zł muszą pokryć osoby, które dopełniły obowiKierowcy, którzy podczas kontroli drogowej nie mają ważnej polisy, muszą się liczyć z innymi konsekwencjami. Oprócz mandatu i przymusowego odholowania pojazdu na płatny parking depozytowy organy kontrolne mogą odebrać dowód rejestracyjny pojazdu, co uniemożliwi dalszą jazdę i wiąże się z dodatkowymi kosztami. Gdy posiadacz pojazdu nie ma ubezpieczenia obowiązkowego OC, a jest sprawcą wypadku UFG, zapłaci za niego odszkodowanie. Jednak po wypłacie fundusz, oprócz kary za brak ubezpieczenia, może żądać zwrotu wypłaconych świadczeń. Jeśli są ofiary w ludziach, to zwrot odszkodowania może stanowić olbrzymie i często dożywotnie obciążenie finansowe sprawcy wypadku.