W artykule p. Marka Siudaja pt. "GUS liczy dwa razy", opublikowanym w Gazecie Giełdy Parkiet 30 grudnia 2004 r., autor przypisuje GUS-owi popełnienie błędów przy obliczaniu udziału dochodów i wydatków sektora publicznego w PKB. Odpowiadając na zarzuty przedstawione w ww. artykule, Główny Urząd Statystyczny pragnie przedstawić pełną informację w poruszonej przez red. Siudaja kwestii, mając jednocześnie nadzieję, że dzięki temu wyjaśnieniu czytelnicy Gazety Giełdy Parkiet będą mieli możliwość zapoznania się z wyczerpującymi i rzetelnymi informacjami w przedmiotowej sprawie.
Tytułem wprowadzenia, pragnę podkreślić, że okres ostatnich kilku lat w obszarze statystyki rachunków narodowych to działania zmierzające do pełnego wdrożenia, wymaganego w krajach Unii Europejskiej, Europejskiego Systemu Rachunków Narodowych i Regionalnych - ESA?95. Większość poważnych prac metodologicznych została już zrealizowana. Polski system rachunków narodowych jest bardzo wysoko oceniany przez ekspertów i audytorów UE. Jednak finalizacja prac wdrożeniowych, a także uwzględnianie zmian, wynikających z uzupełnień i nowelizacji rozporządzeń UE dokonywanych na bieżąco, wymagają ostatecznego ujednolicenia metodologii, klasyfikacji i zakresu podmiotowego w ramach trzech systemów: statystyki, finansów publicznych i bankowości. Wiele kwestii zostało już rozwiązanych dzięki roboczej współpracy GUS, MF i NBP. Dokonano m.in. ujednolicenia zakresu podmiotowego sektorów instytucjonalnych, w tym - sektora instytucji rządowych i samorządowych. Natomiast jest kilka obszarów, które wymagają sformalizowanej współpracy. Należy do nich bardzo ważny obszar finansów publicznych. Rozwiązanie tej kwestii jako priorytetowej postulowali również eksperci z Międzynarodowego Funduszu Walutowego w swoim raporcie ROSC, podsumowującym wizytę w Ministerstwie Finansów w 2003 r. (brali w niej udział również przedstawiciele GUS i NBP).
Od stycznia 2004 r. GUS przejął wiodącą rolę w zakresie opracowywania notyfikacji długu i deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych. Zgodnie z porozumieniem zawartym pomiędzy prezesem GUS i ministrem finansów, GUS odpowiada za dane sprawozdawcze, natomiast MF - za dane prognostyczne, spełniając tym samym wymogi Kodeksu Najlepszych Praktyk wydanego przez Eurostat.
W czerwcu 2004 r., po uzgodnieniach z MF i NBP, prezes GUS powołał Zespół ds. Statystyki Sektora Instytucji Rządowych i Samorządowych, którego głównym zadaniem jest ujednolicenie źródeł danych i stworzenie wspólnej metodologii dla wszystkich statystyk sektora finansów publicznych. Zatem program konwergencji nie był czynnikiem sprawczym powołania tego Zespołu, jak to zostało ujęte w artykule. W ciągu kilku miesięcy pracy Zespołu wiele kwestii zostało już rozwiązanych, a nad pozostałymi - prace nadal trwają.
W swoim artykule red. Siudaj wskazuje m.in. na istotne różnice w udziale dochodów i wydatków w PKB w 2003 r. pomiędzy wersją majową i listopadową programu konwergencji. GUS pragnie wyraźnie podkreślić, że nie wyliczał wielkości dochodów i wydatków za 2003 r. w majowej wersji programu konwergencji. Wersja ta została opracowana przez Ministerstwo Finansów. W tym czasie GUS pracował nad ostatecznym rozliczeniem dochodów i wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych, włącznie z wdrożeniem dyrektywy nr 1500/2000, odnoszącej się do wydatków i dochodów sektora instytucji rządowych i samorządowych w ramach rozporządzenia Rady nr 2223/96 - ESA?95, w części dotyczącej transferów socjalnych w naturze i podziału produkcji sektora na rynkową i nierynkową. Po raz pierwszy oficjalna, zbilansowana wersja dochodów i wydatków za 2003 r. została opracowana przez GUS w końcu września 2004 r. i przyjęta w wersji listopadowej programu konwergencji. W tej sytuacji nie jest uprawnione porównywanie wprost pozycji tych rachunków - ze względu na różnice metodologiczne, a zwłaszcza - traktowanie tych różnic w kategoriach błędów, przypisywanych GUS.Do opracowywania rachunków narodowych GUS stosuje ujęcie memoriałowe i jest to zgodne z zasadami ESA?95. Natomiast sprawozdawczość budżetowa prowadzona przez Ministerstwo Finansów oparta jest na ujęciu kasowym. Brak odpowiedniej metody, pozwalającej na przejście z danych kasowych na memoriałowe, w znacznym stopniu ogranicza wykorzystywanie sprawozdawczości MF. Dane memoriałowe pozyskiwane są z innych źródeł, co może przekładać się na różnice pomiędzy wyliczonymi przez GUS i MF wielkościami dochodów i wydatków. Obecnie Zespół pracuje nad metodologią przejścia z danych kasowych na memoriałowe, co pozwoli na wyeliminowanie tych różnic.
