Reklama

Czy regulacje zawsze pomagają inwestorom?

Wprowadzone przy wejściu Polski do Unii Europejskiej regulacje, dotyczące rekomendacji, dość szczegółowo określają, jakie elementy musi zawierać zalecenie inwestycyjne. Niestety, trudno było obronić tezę, że dołożenie do rekomendacji bagażu innych informacji korzystnie wpłynęło na ich skuteczność.

Publikacja: 26.07.2005 08:27

Rozporządzenie rządu dotyczące rekomendacji zostało wydane 21 kwietnia zeszłego roku i wynikało z konieczności dostosowania polskiego prawa do unijnych wymogów.

Przede wszystkim

ochrona inwestorów

Nadrzędnym celem wprowadzenia regulacji, jak deklaruje Komisja Papierów Wartościowych i Giełd, jest ochrona interesów inwestorów. Część obowiązków, które Rada Ministrów nałożyła na sporządzającego rekomendację, wydaje się oczywista - należy dołożyć należytej staranności, żeby źródła informacji były wiarygodne, opinie były oddzielone od faktów, a założenia, przy jakich sporządzone zostały prognozy lub projekcje cenowe, były wyraźnie wskazane. Rozporządzenie nie tylko jednak podkreśla konieczność zachowania profesjonalizmu, ale także każe ujawniać konflikty interesów, które mogą wpływać na wiarygodność rekomendacji. "Rekomendujący są zobowiązani ujawnić w treści rekomendacji wszelkie powiązania i okoliczności, które mogłyby wpłynąć na obiektywność sporządzanych rekomendacji, a w szczególności informacje na temat ich zaangażowania kapitałowego w instrumenty finansowe, będące przedmiotem rekomendacji lub istnienia ewentualnego konfliktu interesów, jaki zachodzi w odniesieniu do emitentów instrumentów finansowych, będących przedmiotem rekomendacji" - po takim wstępie rząd wymienia sytuacje, które taki konflikt interesów mogą powodować. O tym, czy instytucja wydająca rekomendację nie faworyzuje przedsiębiorstw, z którymi współpracuje lub współpracowała, informować ma statystyka zaleceń. Raz na kwartał firma rekomendująca ma obowiązek ujawnić proporcje udzielanych zaleceń "kupuj", "sprzedaj" i "trzymaj" - wszystkich oraz osobno dla tych spółek, z którymi łączą lub łączyły ją więzy biznesowe.

Nadzór nad przestrzeganiem prawa na rynku kapitałowym sprawuje KPWiG. Jak zapewnia Łukasz Dajnowicz, rzecznik komisji, nadzorca monitoruje, czy rozporządzenie nie jest łamane. Zdarzyło się już nawet, że KPWiG nakładała na rekomendujących kary. - Najlepiej pamiętam decyzję KPWiG z 1 września 2004 r., kiedy komisja nałożyła na DM Millennium karę pieniężną w wysokości 100 tys. złotych za sporządzenie rekomendacji inwestycyjnej dotyczącej Brokera FM. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2004 r., rekomendujący są zobowiązani ujawnić w treści rekomendacji wszelkie powiązania i okoliczności, które mogłyby wpłynąć na obiektywność sporządzanych rekomendacji, a w szczególności istnienie ewentualnego konfliktu interesów. Rekomendacja dotyczaca Brokera FM nie zawierała wszystkich danych istotnych dla jej właściwej oceny, co mogło wprowadzić w błąd inwestorów zainteresowanych akcjami spółki - wyjaśnia Dajnowicz. - Pod rządami nowych ustaw dotyczących rynku kapitalowego osoby sporządzające i rozpowszechniające rekomendacje inwestycyjne będą się musiały liczyć z odpowiedzialnością administracyjną za brak rzetelności, staranności albo nieujawnienia konfliktu interesów. KPWiG będzie mogła nałożyć na nie karę pieniężną do 1 miliona złotych. Nowe narzędzie dyscyplinowania osób, których działanie może wpływać na decyzje inwestorów, pozwoli na lepszą ochronę uczestników rynku, szczególnie drobnych inwestorów indywidualnych - dodaje Dajnowicz. Ustawy dotyczące rynku kapitałowego, które zastąpią prawo o publicznym obrocie zostały przegłosowane w Sejmie 8 lipca. Teraz czekają na zatwierdzenie przez Senat i podpis prezydenta.

Reklama
Reklama

Co ze skutecznością?

Jednak czy wprowadzanie kolejnych regulacji korzystnie wpływa na jakość oferowanych na rynku kapitałowym usług? Wydaje się, że tak być powinno. Dzięki wprowadzanym kolejnym przepisom mamy przecież pewność, że zalecenie inwestycyjne wydaje nie byle kto, ale poważny analityk z poważnej firmy inwestycyjnej. Ujawnienie dodatkowych informacji pozwala nam ocenić, czy rekomendujący jest bezstronny, czy też jego wiarygodność podważają związki biznesowe jego pracodawcy z firmą, którą ocenia.Wzięliśmy pod lupę 78 rekomendacji, wydanych w ostatnich dwóch miesiącach zeszłego roku (dane w tabeli). Porównaliśmy ceny akcji w dniu wydania rekomendacji z notowaniami z 30 czerwca, a więc 6-8 miesięcy po wydaniu zalecenia. Wedug naszej arbitralnej oceny trafionych było 30 rekomendacji, tj. 39%. 38 zaleceń uznaliśmy za błędne (49%), 10 oceniliśmy neutralnie. Zmian opinii, których analitycy dokonali między listopadem i grudniem 2004 r. a 30 czerwca 2005 r., nie uwzględniliśmy w obliczeniach.

Sprzedaj znaczy kupuj?

Zestawienie rekomendacji pokazuje, że czasy, kiedy do spółek podchodzono bezkrytycznie, minęły. Wprawdzie w dwóch ostatnich miesiącach zeszłego roku najwięcej zaleceń zachęcało do nabywania akcji, ale biorąc pod uwagę, że znajdujemy się w trzecim roku hossy, wydaje się to uzasadnione. Szczególnie, jeśli weźmiemy pod uwagę to, jak przebiegały notowania w pierwszych miesiącach 2005 r., 45% zaleceń zachęcających do inwestowania w papiery, przy 35% rekomendacji neutralnych i 20% negatywnych nie wydaje się proporcją przesadzoną.

Dość interesująco wygląda zestawienie zmian kursów walorów, podzielonych według rodzaju rekomendacji, jakie otrzymały. I tak do 30 czerwca notowania papierów, które w listopadzie otrzymały zalecenie "kupuj", "akumuluj" itp., wzrosły od dnia wydania rekomendacji średnio o 12,6%. Mierzona w ten sam sposób zmiana kursu akcji z negatywnymi ocenami wyniosła 11,6%, natomiast dla papierów z neutralnymi rekomendacjami - 5,5%. Równie ciekawie wygląda zestawienie zaleceń grudniowych. Notowania spółek z pozytywnymi ocenami od dnia wydania rekomendacji do 30 czerwca 2005 r. wzrosły o 3,2%, z negatywnymi 7,4% i z neutralnymi 0,5%. Choć próbka zaleceń z dwóch miesięcy może nie być reprezentatywna, to jednak skłania do traktowania opinii analityków z dużą ostrożnością.

Tylko kilka

Reklama
Reklama

rzeczywiście szkodliwych

Z kilku możliwych rodzajów błędów, jakie może popełnić analityk, tylko niektóre mogą wyrządzić inwestorowi istotną krzywdę. Z punktu widzenia odbiorcy zaleceń najbezpieczniejsze są rekomendacje negatywne. Nawet jeśli akcje otrzymują "sprzedaj", a ich kurs rośnie, inwestorowi, który do takiego zalecenia zastosował się, nie grożą straty. Może co najwyżej czuć się sfrustrowany, że oto omija go okazja do zarobku, ale jego portfel pozostaje nienaruszony.

Grubszą pomyłkę analityk może popełnić, wydając rekomendację neutralną. Wzrost kursu to w takim przypadku mniejsze zło - jeśli odbiorca zalecenia oceniane akcje posiada w portfelu i decyduje się je przytrzymać, będzie zadowolony. Jeśli ich nie ma - pewnie nie kupi i straci okazję, ale wciąż jeszcze zachowuje nienaruszony początowy kapitał. Gorzej, jeśli kurs spółki zaczyna spadać. Ci, którzy takie akcje przytrzymają na rachunku, poniosą stratę. Jednak krąg poszkodowanych w tym wypadku ogranicza się tylko do posiadaczy ocenianych walorów. Dlatego w naszej subiektywnej, trzystopniowej skali błędu przypisalibyśmy mu "dwójkę".

Największą krzywdę inwestorom analityk może wyrządzić przy okazji rekomendacji pozytywnej. Zachęcając do kupna walorów, wystawia im swoisty certyfikat jakości - ta firma jest w porządku i w jej papiery warto inwestować. Odbiorcami tego typu rekomendacji jest szerokie grono inwestorów - zarówno posiadacze danych akcji, jak również grupa, która dopiero zamierza zainwestować. Dlatego sytuacja, w której spadają notowania akcji z rekomendacją pozytywną, zasługuje na maksymalną ocenę 3 w naszej subiektywnej skali mieżącej "natężenie" błędu.

Spośród 39 błędnych, naszym zdaniem, rekomendacji, wydanych w listopadzie i grudniu ub.r., większość kwalifikuje się do przypisania im cyfry 1. W ten sposób należałoby potraktować większość negatywnych zaleceń dla banków. Na "trójkę" zasługują te pozytywne rekomendacje, po których kurs akcji spadł do końca czerwca przynajmniej o 10%. Choć taka strata wydaje się nieznaczna, warto wziąć pod uwagę, że wciąż znajdujemy się w hossie. W takim wypadku nawet 10% wydaNa taką ocenę zasłużyło sześć rekomendacji. W dwóch przypadkach analitycy "przyznali się" do błędów, zmieniając zalecenia.

Ocena rekomendacji ze względu na skutki dla inwestora

Reklama
Reklama

rekomendacja / zachowanie kursu kurs rośnie kurs stoi kurs spada

pozytywna OK 1 3

neutralna 1 OK 2

negatywna 1 1 OK

1 - mało znaczący błąd, bez większych konsekwencji dla inwestora;

Reklama
Reklama

2 - grubsza pomyłka, negatywne konsekwencje ograniczonej grupy inwestorów;

3 - istotny błąd, negatywne konsekwencje dla szerokiej grupy inwestorów

Średnia zmiana kursów (w proc.) między dniem wydania

rekomendacji i 30 czerwca 2005 roku

listopad grudzień

Reklama
Reklama

zalecenia pozytywne 12,6 3,2

zalecenia neutralne -5,5 0,5

zalecenia negatywne 11,6 7,4

Dlaczego w ten sposób?

Ocena rekomendacji, biorąc pod uwagę tylko różnicę w kursie akcji między dniem wydania rekomendacji i konkretną datą w przyszłości, bez uwzględniania zmian w opiniach analityków "po drodze", może się wydawać kontrowersyjna. Jednak zalecenia wydawane są z perspektywą 6-12 miesięczną. Często zawierają prognozy zysków na kilka lat naprzód. Wydawane są przez spejalistów, którzy bardzo rzetelnie badają spółki i starannie przekazują swoje opinie inwestorom (takie przynajmniej obowiązki nakłada prawo). Trudno znaleźć zatem powody, dla których rekomendacje miałyby być często zmieniane.

Reklama
Reklama

Rekomendacje wydane w listopadzie 2004 roku

Data wydania Spółka Rekomendacja Wycena Wydający Kurs akcji Kurs Zmiana Czy między dniem Dalszy los

/ Cena rekomendację w dniu wydania 30 czerwca kursu wydania rekomendacji rekomendacji

docelowa rekomendacji (w zł) (w %) i 30 czerwca nieudanych

(w zł) (w zł) została osiągnięta wycena

/ Czy rekomendacja udana

04-11-01 KGHM trzymaj 32,00 DM BZ WBK 33,40 34,00 1,8 tak \ tak

04-11-01 KGHM kupuj 34,00 ING Securities 33,40 34,00 1,8 tak \ nie bez zmian

04-11-05 Mostostal trzymaj 12,00 CA IB 10,80 6,80 -37,0 tak \ nie bez zmian

Warszawa

04-11-05 Bank BPH gorzej 437,00 CS First Boston 458,00 569,50 24,3 nie \ nie 15 czerwca

niż rynek - neutralnie

04-11-05 BRE Bank kupuj 123,90 CA IB 113,50 136,00 19,8 tak \ tak

04-11-05 Dębica neutralnie 97,50 Amerbrokers 105,00 87,00 -17,1 tak \ nie bez zmian

04-11-08 TP kupuj 19,00 IDM Kredyt Banku 16,55 20,70 25,1 tak \ tak

13 maja - neutralnie04-11-08 Paged kupuj 24,50 DM Millennium 19,50 13,80 -29,2 nie \ nie 28 grudnia - neutralnie,

21 lutego - redukuj,

04-11-09 BZ WBK akumuluj 94,00 DM Millennium 87,90 106,00 20,6 tak \ tak

04-11-10 GTC trzymaj 123,00 CA IB 120,50 113,00 -6,2 nie \ nie 24 czerwca - powtórzona

04-11-12 KGHM kupuj CA IB 31,60 34,00 7,6 tak \ tak

04-11-12 Budimex redukuj 35,00 CA IB 43,00 46,70 8,6 nie \ nie 17 marca - powtórzona

04-11-13 PKO BP trzymaj 23 DM BZ WBK 24,70 27,10 9,7 nie \ neutralna

04-11-15 PKN Orlen akumuluj 41,40 DM Millennium 37,40 50,40 34,8 tak \ tak

04-11-15 Agora kupuj 58,00 DM Handlowy 49,00 64,00 30,6 tak \ tak

04-11-15 RMF FM kupuj 88,80 DM Millennium 71,90 88,50 23,1 nie \ tak

04-11-15 Groclin redukuj 102,40 DM Millennium 115,00 99,00 -13,9 tak \ tak

04-11-15 Cersanit kupuj 126,00 DM BZ WBK 114,00 115,00 0,9 nie \ nie 25 lutego - powtórzona

04-11-15 PKO BP neutralna 23,5 DM Millennium 24,60 27,10 10,2 nie \ neutralna

04-11-16 Handlowy neutralna 63,10 DM Millennium 60,80 76,20 25,3 tak nie 4 marca - powtórzona

04-11-16 Orbis akumuluj 24,40 DM Millennium 21,40 23,10 7,9 tak \ tak

04-11-17 Indykpol trzymaj 77,00 DI BRE Banku 72,00 53,30 -26,0 nie \ nie bez zmian

04-11-17 Hydrotor kupuj 26,00 DI BRE Banku 18,95 18,10 -4,5 nie \ nie bez zmian

04-11-17 PKO BP redukuj 21,70 CA IB 24,50 27,10 10,6 nie \ nie 9 lutego - trzymaj

04-11-18 Pekao redukuj 114,50 BM BPH 127,50 144,00 12,9 nie \ nie bez zmian

04-11-18 Netia kupuj 5,50 BDM PKO 4,18 4,08 -2,4 nie \ nie bez zmian

04-11-24 Handlowy sprzedaj 51,50 ING Securities 60,00 76,20 27,0 nie \ nie 17 marca - trzymaj,

17 maja - sprzedaj

04-11-25 ING BSK akumuluj 405,00 BM BPH 375,00 436,00 16,3 tak \ tak

04-11-28 Bank trzymaj 3,24 DM BZ WBK 3,25 3,31 1,8 tak \ tak

Millennium

04-11-28 PKN Orlen kupuj 40,10 DM BZ WBK 36,70 50,40 37,3 tak \ tak

04-11-30 Elstar Oil neutralna 34,30 Amerbrookers 42,80 35,40 -17,3 tak \ nie bez zmian

źródło: www.parkiet.com; www.interia.pl; serwis Bloomberg

Rekomendacje wydane w grudniu 2004 roku

Data wydania Spółka Rekomendacja Wycena Wydający Kurs akcji Kurs Zmiana kursu Czy między dniem Dalszy los

/ Cena rekomendację w dniu wydania 30 czerwca (w %) wydania rekomendacji rekomendacji

docelowa rekomendacji (w zł) i 30 czerwca nieudanych

(w zł) (w zł) została osiągnięta wycena

/ Czy rekomendacja udana

04-12-01 Pekao sprzedaj 118,00 CA IB 129,00 144,00 11,6 nie \ nie 21 lutego - redukuj;

3 marca - trzymaj

04-12-03 BZ WBK redukuj 80,50 DI BRE Banku 95,00 106,00 11,6 nie \ nie 22 marca - powtórzona

04-12-05 JC Auto redukuj 25,50 CDM Pekao 30,50 29,00 -4,9 nie \ tak

04-12-06 BRE Bank kupuj 123,90 CA IB 116,00 136,00 17,2 tak \ tak

04-12-07 PKN Orlen trzymaj 40,00 BM BOŚ 40,80 50,40 23,5 nie \ nie nie zmieniona

04-12-07 Budimex redukuj 33,90 BM BOŚ 44,30 46,70 5,4 nie \ nie luty 2005 - sprzedaj,

maj 2005 - zawieszona

04-12-07 Efekt trzymaj 14,70 BM BOŚ 14,10 11,50 -18,4 tak \ nie czerwiec 2005 - akumuluj

04-12-07 Handlowy kupuj 72,00 BM BPH 60,00 76,20 27,0 tak \ tak

04-12-08 CSS akumuluj 22,00 CDM Pekao 16,75 16,65 -0,6 nie \ nie nie zmieniona

04-12-08 Millennium trzymaj 3,24 DM BZ WBK 3,18 3,31 4,1 tak \ tak

04-12-08 PKO BP trzymaj 28,10 DM BZ WBK 25,70 27,10 5,4 tak \ tak

04-12-08 Pekao trzymaj 148,00 DM BZ WBK 136,00 144,00 5,9 tak \ tak

04-12-08 Bank BPH kupuj 542,00 DM BZ WBK 476,00 569,50 19,6 tak \ tak

04-12-08 ING BSK akumuluj 454,00 DM BZ WBK 377,00 436,00 15,6 tak \ tak

04-12-08 Handlowy trzymaj 70,00 DM BZ WBK 60,90 76,20 25,1 tak \ nie nie zmieniona

04-12-08 BRE Bank sprzedaj 106,00 DM BZ WBK 116,00 136,00 17,2 tak \ ni04-12-14 Softbank trzymaj 30,00 CA IB 26,70 26,60 -0,4 tak \ neutralna

04-12-14 Impel kupuj 17,50 CA IB 12,50 12,85 2,8 nie \ neutralna

04-12-14 LZPS kupuj 27,50 BDM PKO 19,70 13,00 -34,0 nie \ nie nie zmieniona

04-12-14 Amica trzymaj 37,30 DI BRE Banku 34,70 29,50 -15,0 nie \ nie nie zmieniona

04-12-14 PKN Orlen redukuj 35,00 CA IB 37,90 50,40 33,0 nie \ nie 3 lutego redukuj,

7 marca - trzymaj,

18 maja - kupuj

04-12-15 Emax akumuluj 113,00 CDM Pekao 88,10 101,00 14,6 nie \ tak

04-12-17 Unimil kupuj 56,70 DM Millennium 40,20 38,50 -4,2 nie \ nie 8 lutego - kupuj

04-12-17 Lentex kupuj 28,10 DM Millennium 23,50 17,45 -25,7 nie \ nie 6 stycznia - akumuluj

04-12-17 PKN Orlen ponad rynek - J.P Morgan Chase 45,10 50,40 11,8 b.d \ tak

04-12-17 ComputerLand trzymaj 113,00 DI BRE Banku 110,50 90,00 -18,6 tak \ nie bez zmian

04-12-17 Jelfa redukuj 47,80 CDM Pekao 52,80 59,40 12,5 nie \ nie bez zmian

04-12-17 Prokom kupuj 195,00 Merrill Lynch 135,00 98,00 -27,4 nie \ nie bez zmian

04-12-19 Nowa Gala akumuluj 8,40 CDM Pekao 7,15 6,40 -10,5 nie \ nie bez zmian

04-12-19 PKOBP akumuluj 27,70 CDM Pekao 26,00 27,10 4,2 tak \ nie

04-12-20 Groclin redukuj 85,00 CA IB 107,50 99,00 -7,9 nie \ tak

04-12-20 Jelfa kupuj 77,00 BM BPH 53,00 59,40 12,1 nie \ tak

04-12-20 Nowa Gala kupuj 8,75 IDM S.A. 7,40 6,40 -13,5 nie \ nie 13 maja - powtórzona

04-12-22 Netia trzymaj 4,50 DI BRE Banku 4,58 4,08 -10,9 tak \ nie bez zmian

04-12-22 Millennium trzymaj 3,60 CA IB 3,30 3,31 0,3 nie \ neutralna

04-12-22 Dębica trzymaj 108,00 BM BPH 99,00 87,00 -12,1 nie \ nie bez zmian

04-12-22 KGHM neutralnie 29,50 BDM PKO 30,70 34,00 10,7 tak \ neutralna

04-12-23 KGHM trzymaj 30,00 CA IB 30,70 34,00 10,7 tak \ neutralna

04-12-23 TP trzymaj 20,00 CA IB 18,90 20,70 9,5 tak \ tak

04-12-23 Mostostal kupuj 9,10 IDM S.A. 7,00 6,95 -0,7 nie \ nie bez zmian

Warszawa

04-12-26 Paged neutralnie 18,50 DM Millennium 18,90 13,80 -27,0 nie \ nie 21 lutego - redukuj;

3 marca - trzymaj

04-12-29 BA CA kupuj ING Securities 266,00 353,50 32,9 b.d. \ tak

04-12-29 Kredyt Bank kupuj 15,80 BM BPH 9,35 9,95 6,4 tak \ neutralna

04-12-30 Grajewo trzymaj 227,00 CA IB 199,50 218,50 9,5 tak \ tak

źródło: www.parkiet.com; www.interia.pl; serwis Bloomberg

Gospodarka
Na świecie zaczyna brakować srebra
Patronat Rzeczpospolitej
W Warszawie odbyło się XVIII Forum Rynku Spożywczego i Handlu
Gospodarka
Wzrost wydatków publicznych Polski jest najwyższy w regionie
Gospodarka
Odpowiedzialny biznes musi się transformować
Gospodarka
Hazard w Finlandii. Dlaczego państwowy monopol się nie sprawdził?
Gospodarka
Wspieramy bezpieczeństwo w cyberprzestrzeni
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama