Wejście do Unii przyspieszyło rozwój Europy Wschodniej

Miniony kwartał był wyjątkowo korzystny dla gospodarek wszystkich krajów, które wstąpiły do Unii Europejskiej przed dwoma laty

Tempo wzrostu estońskiej gospodarki wyniosło w I kwartale aż 11,6 proc. i było najszybsze w całej Unii. Polska, największa w regionie, odnotowała 5,2 proc. wzrostu w tym okresie. Kraje przyjęte do Unii 1 maja 2004 r. rozwijają się trzy razy szybciej niż strefa euro.

Tak wysokie tempo w dużej mierze jest wynikiem właśnie największego rozszerzenia Unii z 2004 r. Kraje dawnego bloku radzieckiego wykorzystały zlikwidowanie wszelkich barier handlowych. Z funduszy unijnych płyną coraz większe pieniądze na budowę autostrad, linii kolejowych czy oczyszczalni ścieków, a zagraniczne spółki zainwestowały tu ponad 250 mld USD, szukając niższych kosztów pracy w pobliżu olbrzymiego zachodnioeuropejskiego rynku. General Electric i PSA Peugeot Citroen są wśród kilkudziesięciu olbrzymich firm, które na Wschodzie budują fabryki, tworząc miejsca pracy.

Poprawa popytu

wewnętrznego

Te czynniki sprzyjają przede wszystkim rozwojowi eksportu i to on jest motorem wzrostu w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Na przykład estoński producent mebli, spółka Viisnurk, tylko w marcu sprzedała swoje wyroby za granicą za 852 mln USD, co oznacza wzrost w stosunku rocznym o 33 proc. Tak doskonałe wyniki eksporterów zaczynają coraz wyraźniej przekładać się na wzrost płac, a w rezultacie na ożywienie wewnętrznego popytu. Sieć handlowa ze stolicy Estonii Tallinna Kaubmaja odnotowała w marcu wzrost sprzedaży aż o 18 proc. Boom przeżywa estońskie budownictwo.

W rezultacie estońska gospodarka w każdym z kwartałów po przystąpieniu do Unii rozwijała się w tempie co najmniej 6,6 proc.

Niewiele wolniejsze tempo odnotowały pozostałe dwa kraje bałtyckie. Również dlatego, że są one najmniejsze w tym rejonie i najwięcej mają do odrobienia po ponad pół wieku funkcjonowania w charakterze republik radzieckich. Litewski PKB w I kw. wzrósł o 8,8 proc., a łotewski w granicach 9,2-9,5 proc. Tamtejszy urząd statystyczny opublikuje raport w najbliższy piątek. Wtedy też poznamy ostateczne dane z Czech, Słowacji i Węgier. Według wstępnych szacunków, ich PKB w I kw. wzrósł odpowiednio o 7,2, 6,3 i 4,5 proc. Dla porównania: gospodarka strefy euro rozwijała się w tym okresie w tempie 1,9 proc. Cały ub. r. przyniósł najmłodszym krajom członkowskim Unii Europejskiej średnio 4,4-proc. tempo wzrostu, podczas gdy w 12 krajach strefy euro wyniosło ono 1,3 proc.

Groźba wysokiej inflacji

Ciemną stroną szybkiego wzrostu gospodarczego była wysoka inflacja w niektórych wschodnioeuropejskich krajach, zwłaszcza w państwach bałtyckich. Uniemożliwia im to przyjęcie wspólnej waluty w najbliższym czasie, jak planowały. Inflacja we wschodniej Europie wyniosła w ub. r. średnio 3,3 proc., a w strefie euro 1,2 proc. Średni wzrost płacy wyniósł w ub.r. na Słowacji 9,2 proc., a na Węgrzech 8,7 proc. Jedynym nowym członkiem Unii, który od 1 stycznia wejdzie do strefy euro, jest Słowenia. W minionych 2 latach tempo jej wzrostu wyniosło średnio 4,05 proc., co pozwoliło na trzymanie w ryzach inflacji.

Duży jest udział w rozwoju tego regionu bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Rządy poszczególnych państw zachęcają potężne koncerny ulgami podatkowymi, a ważnym argumentem za przeniesieniem na Wschód produkcji są wciąż o wiele niższe koszty pracy. Średnie płace w tym rejonie to zaledwie jedna piąta płac w Niemczech.

W Chinach praca jest wprawdzie jeszcze tańsza, ale nie zawsze zadowalająca jest jej jakość, a w wielu wypadkach o lokalizacji decyduje bliskość rynku odbiorcy. Na przykład Peugeot Citroen i Toyota w Czechach zbudowały fabryki, z których samochody dostarczane są do całej europejskiej sieci tych spółek, Słowacja miała rekordowe tempo wzrostu w IV kw. ub. r., bo Peugeot i Kia kończyły wtedy budowę tam swoich fabryk. Jeszcze lepiej ma być w tym kwartale, bo fabryki te zaczęły produkcję.

Komentarz

Rafał

Antczak, CASE

Fundamenty

lub wielkość

Duża część krajów regionu, które rozwijają się bardzo szybko,

wykorzystuje do maksimum istnie-

jący potencjał. Oczywiście, taki trend może być kontynuowany - pod warunkiem, że te gospodarki nadal będą się cieszyć odpowiednio dużym zainteresowaniem inwestorów zagranicznych. Przy nie-

stabilnej dziś sytuacji na światowych rynkach można się spodziewać, że wkrótce dojdzie do pewne-

go rodzaju selekcji. Poszczególne gospodarki zostaną uznane za stabilne bądź nie. Jedna teoria mówi, że mimo problemów w lepszej sytuacji są duże kraje - Polska, Czechy, Węgry. Druga - że decydować będą jednak fundamenty. Dla nas byłoby lepiej, gdyby inwestorzy mieli poczucie, że dokonywane są zmiany zwiększające potencjał naszej gospodarki.