Na Wall Street czai się niedźwiedź

Ten rok dla amerykańskiego rynku kapitałowego może okazać się wyjątkowy. Nie dlatego, że Dow Jones odrobił wreszcie wszystkie straty z ostatniej bessy, ale dlatego, że będzie to ostatni rok z czterech kolejnych, kiedy akcje dały zarobić

Nie minął jeszcze miesiąc, odkąd Dow Jones Industrial Average po raz pierwszy w dziejach wzbił się ponad 12 tysięcy punktów. S&P 500 osiągnął szczyty niezdobyte od listopada 2000 r. Inwestorzy rozgrywają historyczną partię, licząc na kolejne dobre rozdanie. Co więcej, wielu Amerykanów dopiero teraz może sięgnąć do finansowych rezerw, żeby kupić akcje. Tak jakby gospodarka USA stała u progu niebywałego rozkwitu, a rynki miały dostać nowy impuls do dalszych wzrostów.

Tymczasem Dow Jones i inne ważne amerykańskie indeksy suną prawie wyłącznie w górę już od czterech lat, a to oznacza, że bieżąca hossa jest drugą co do długości w powojennej historii USA. Równocześnie amerykańskie firmy notują historyczną serię trzynastu - a z końcem roku prawdopodobnie czternastu - kwartałów, kiedy ich zyski rosną w tempie dwucyfrowym. Taka passa nie trwa wiecznie - przestrzega coraz szersze grono specjalistów. Mylą się? A może nie mylą? Rynek czeka twarde, a może jednak bardziej miękkie lądowanie?

Świetna passa się kończy

- Rynek jest zbyt beztroski - twierdzi Abhijit Chakrabortti, specjalista ds. akcji z banku JP Morgan w Nowym Jorku. Ocenia, że jeszcze do końca roku wskaźnik S&P 500 osunie się o około 7 proc. - Jeśli zaczyna się faza hamowania pod względem wzrostu zysków spółek, kończy się to tak, że rynek musi oddać część wcześniejszych zwyżek - wyjaśnia.

Jak wynika ze średnich prognoz analityków, zbieranych przez firmę Thomson Financial, w I kwartale przyszłego roku spółki z S&P 500 mogą liczyć na wzrost zysków tylko o 8,4 proc. Tym samym skończyłaby się rekordowa passa, trwająca od ponad trzech lat, kiedy za każdym razem poprawiały wyniki o 10 i więcej procent. Po ostatnich trzech miesiącach roku, kiedy według prognoz zyski spółek mają podskoczyć o 10,6 proc., może ona wydłużyć się do czternastu kwartałów. Od połowy zeszłego wieku tylko raz - w pierwszej połowie lat 90. - zyski rosły tak mocno nieprzerwanie przez trzynaście kwartałów.

Inwestorzy mogli cieszyć się, że amerykańskim korporacjom udało się przetrzymać okres zaostrzania polityki pieniężnej przez Rezerwę Federalną - kredyt drożał przez ponad dwa lata, aż główna stopa procentowa osiągnęła 5,25 proc. w sierpniu tego roku. Jednak dane firmy Ned Davis pokazują, że dopiero pół roku po ostatniej podwyżce stóp firmy zaczynają "cierpieć". W minionych kilkudziesięciu latach ich zyski rosły jeszcze wtedy średnio o prawie 9 proc., ale w kwartale rok po podwyżce notowano już prawie 5-proc. spadek.

Nadchodzącą gorszą kondycję spółek zwiastuje bardzo mała liczba firm, które zdecydowały się w tym kwartale na podwyżkę prognoz finansowych. Uczyniło to zaledwie 8 proc. firm spośród wchodzących w skład indeksu S&P 500 - najmniejsza liczba od początku 2005 roku.

Dobre i złe wiadomości

Najdłużej rynek byka trwał na Wall Street - od października 1990 r. do lipca 1998 r. Skończył się, gdy dotarły wiadomości, że Rosja dewaluuje rubla i nie wykupi w terminie obligacji, a fundusz hedgingowy Long-Term Capital Management stanął u progu bankructwa. Tamta hossa liczyła dokładnie 2836 dni. Tej obecnej trochę brakuje - od jej początku do ostatniego szczytu Dow Jonesa (26 października) minęło 1487 dni, ale to i tak znacznie więcej niż przeciętna. Według danych firmy Ned Davis, niedźwiedź wkracza średnio po 781 dniach rządów byka na nowojorskich parkietach.

Jednak jeśli kalendarz ma być wskazówką, to na zmianę warty poczekamy do początku przyszłego roku. W ciągu ostatnich jedenastu lat praktycznie za każdym razem (poza rokiem 2000), w ostatnim kwartale amerykańskie indeksy szły bowiem w górę. - Nie jestem pewien, czy obecnie siłą napędową jest czas trwania rynku byka. To raczej przyzwoita mieszanka dobrych i złych wiadomości, a w takich okolicznościach rynek może jeszcze pójść trochę w górę - ocenia Jeffrey Hirsch, cytowany przez agencję Bloomberga redaktor naczelny "Stock Trader?s Almanac".Inwestorzy z rynku akcji wyczekują pierwszej decyzji Fedu w sprawie obniżki stóp procentowych, która podniosłaby atrakcyjność walorów spółek kosztem np. bezpiecznych lokat bankowych czy obligacji. Może to nie nastąpić jednak wcześniej niż nawet w drugiej połowie przyszłego roku. Przeszkodą może być m.in. rosnąca presja na wzrost wynagrodzeń - w ostatnim kwartale koszty pracy podskoczyły w USA o 3,8 proc. Sprzyja temu sytuacja na rynku pracy. Bezrobocie spadło ostatnio do 4,4 proc. i jest najniższe od pięciu i pół roku.

Na razie wygląda na to, że 17 kolejnych podwyżek kosztów kredytu zdołało wprawdzie powstrzymać inflację, ale skutecznie przyhamowało też amerykańską gospodarkę. W minionym kwartale tempo wzrostu siadło do 1,6 proc., co było najsłabszym wynikiem od trzech lat. Wszystkich niepokoi sytuacja na stygnącym rynku nieruchomości. Ceny domów we wrześniu obniżyły się o 9,7 proc., czyli najbardziej od 1970 r. Coraz więcej budynków stoi niesprzedanych. Jeśli tak dalej pójdzie, Amerykanie, obserwując, jak kurczy się ich majątek, będą mniej chętnie wydawać pieniądze, a na tym ucierpią przychody, a później też zyski spółek.

Wielu inwestorów z Wall Street ma świadomość, że niedźwiedź wkrótce może się zbudzić. Dlatego w minionym kwartale tak dużym wzięciem cieszyły się papiery spółek z branż najmniej podatnych na wahania koniunktury: producentów żywności, sektora ochrony zdrowia, telekomów czy firm użyteczności publicznej. W skali całego roku najwięcej zyskały akcje telekomów (ponad 25 proc.) i firm naftowych (17,5 proc.). Jednak ze względu na spadek cen ropy od tych ostatnich inwestorzy się odwracają - ostatni kwartał przyniósł średnio 3-proc. zniżkę notowań takich firm, jak Exxon Mobil czy ConocoPhillips.

Akcje są tanie?

Amerykańskie akcje przed wyprzedażą może uratować świadomość, że teraz są relatywnie tańsze niż były w 2002 r., kiedy hossa się zaczynała. W przypadku spółek z S&P 500 stosunek ceny papierów do osiąganych przez nie zysków (wskaźnik C/Z) wynosi teraz około 17, podczas gdy cztery lata temu było to 26. Jest to pierwsza w historii hossa (dokładnie od 1960 r., odkąd są takie dane), która przyniosła spadek wycen - wyliczyła firma Birinyi Associates. Bierze się to stąd, że wspomniana wcześniej seria szybkiego zwiększania zysków przez spółki sprawiła, że zarabiają one teraz średnio prawie cztery razy więcej niż w 2002 r. W tym samym czasie S&P 500 zyskał 76 proc.

Jednak dla wielu inwestorów niskie wyceny nie są żadnym argumentem. Są takie, ponieważ gospodarce grozi recesja, a zawsze kiedy nadchodzi faza spadku zysków spółek, wyceny jeszcze mocniej lecą w dół. - Ludzie tak bardzo sparzyli się w końcówce lat 90., że teraz są bardzo ostrożni przed docenieniem akcji największych korporacji - uważa Jason Trennert, odpowiadający za strategię inwestycyjną w Strategas Research Partners w Nowym Jorku. Na przykład akcje Cisco, największej na świecie firmy produkującej routery i inny sprzęt do sieci internetowych - a w czasie internetowego szaleństwa spółki o największej giełdowej kapitalizacji - były w 2002 r. wyceniane na 105 razy więcej niż prognozowane zyski. Teraz ich wskaźnik C/Z wynosi około 19.

Nadzieją dla inwestorów może być też to, że szerokie grono specjalistów wróżyło amerykańskiemu rynkowi akcji spadki już w tym roku. Wspomniany wcześniej specjalista z JP Morgana obstawiał, że S&P 500 straci 10 proc. Na razie ten indeks mniej więcej tyle samo zyskał.

Rynek czeka na wyniki wyborów do Kongresu

W wyniku wczorajszych wyborów w USA republikanie ze sporym prawdopodobieństwem mogą stracić większość w jednej, a może nawet w obu izbach Kongresu. Co to oznacza dla inwestorów?

Ostatnie przedwyborcze sondaże wskazywały, że na rzecz demokratów może przejść od 20 do 35 mandatów w Izbie Reprezentantów, czym zyskaliby większość. W Senacie mogli zyskać od czterech do sześciu miejsc, więc wszystko było otwarte: zarówno utrzymanie republikańskiej większości, jak też rządy dTak czy inaczej, istnieje poważne zagrożenie, że przez dwa ostatnie lata kadencji republikański prezydent George W. Bush będzie musiał współrządzić z demokratycznym Kongresem.

Tradycyjnie polityka republikanów jest postrzegana jako bardziej przyjazna wielkiemu biznesowi. - Jeśli republikanie utrzymają większość w obu izbach, można przewidywać krótkoterminową zwyżkę na rynku - napisał w nocie do inwestorów Richard Bernstein, główny strateg inwestycyjny banku Merrill Lynch. W przeciwnym razie giełdę mogą czekać spadki. W długim terminie wyniki wyborów nie mają jednak aż tak dużego znaczenia. Część specjalistów ocenia, że dobry dla rynku byłby podział władzy między obie partie - czyli opanowanie Kongresu przez demokratów. - Rynek lubi, kiedy władza wykonawcza i ustawodawcza jest w różnych rękach, bo dzięki temu inicjatywy wychodzące z Waszyngtonu mogą narobić mniej szkód - twierdzi John Davidson, szef

zarządzającej pieniędzmi firmy PartnerRe Asset Management. - Negatywne zmiany podatkowe i wszystko inne, co może

szkodzić rynkowi, wówczas nie przechodzi - dodaje Ron Kiddoo z firmy Cozad Asset Management.

Tak było w bardzo dobrej dla giełd i całej

amerykańskiej gospodarki końcówce lat 90., kiedy przeciwwagą dla demokraty Billa Clintona w Białym Domu był republikański Kongres.

Eksperci podkreślają, że rządy republikanów będą demokratów mają znaczenie nie tyle dla całego rynku akcji, ile dla spółek z konkretnych sektorów.

CNN/Money