Sposoby przezwyciężania "problemu ostatniej mili"

Biorąc pod uwagę skalę i zakres działalności banków inwestycyjnych, nie ma szczególnych barier w oferowaniu klientom nowych produktów strukturyzowanych. Istnieje prawie nieograniczona liczba typów wypłat (formuł wypłat), zapewniających zróżnicowany profil ryzyko-dochód czy też nowych klas aktywów (hedge funds, rynki surowców, rynki nieruchomości)

Tworzenie oferty produktów strukturyzowanych dla inwestorów indywidualnych napotyka bariery wynikające ze strategii banków inwestycyjnych. Nie jest to problemem dla Deutsche Banku, który w ramach jednostki Global Markets zatrudnia pięć tysięcy pracowników w 39 różnych miejscach na świecie, jak i innych wielkich banków inwestycyjnych.

Powodzenie na rynku detalicznych produktów strukturyzowanych zależy w głównej mierze od wychwycenia różnic między rynkiem inwestorów instytucjonalnych a ofertą skierowaną dla klientów bankowości detalicznej oraz private banking. Główna różnica, i jednocześnie przytoczony w tytule "problem ostatniej mili", to sposób, w jaki produkt strukturyzowany trafia do inwestora końcowego (ang. wrapper). Umiejętność zaoferowania elastycznego i dopasowanego do lokalnej specyfiki produktu stanowi podstawę, dla której sama formuła wypłaty produktu strukturyzowanego stanowi jedynie nadbudowę - sytuacja dokładnie odwrotna od rynku klientów instytucjonalnych.

Formy produktów (wrappers)

Najczęściej spotykane formy produktów to:

- Transakcje OTC

- Depozyty strukturyzowane

- Obligacje strukturyzowane

- Inne instrumenty dłużne

- Fundusze strukturyzowane

- Polisy ubezpieczeniowe

Instrumenty emitowane

przez spółki celowe

Najpopularniejsze na rynku inwestorów indywidualnych są depozyty strukturyzowane, obligacje oraz fundusze strukturyzowane przy szybko rosnącym udziale polis ubezpieczeniowych.

W swojej istocie, konstrukcja obligacji strukturyzowanej (lub innej formy strukturyzowanego instrumentu dłużnego) oraz depozytu strukturyzowanego jest zbliżona. Z punktu widzenia banku polega to na wyemitowaniu obligacji (bądź depozytu), która za każdą inwestycję inwestora w wysokości 100 złotych przyniesie w terminie zapadalności 100 złotych oraz kwotę obliczoną na podstawie zwrotu z inwestycji w dany instrument bazowy. Jednocześnie bank nabywa instrument, który zabezpiecza wypłatę określoną w warunkach emisji obligacji. Zwykle instrument ten ma formę transakcji OTC.

Bank, czy też strona trzecia będąca emitentem (najczęściej również bank), zwykle dąży do wykorzystania uzyskanych od inwestora środków pieniężnych, celem sfinansowania swojej działalności (akcji kredytowej, inwestycji itd.). Najczęściej również (z wyjątkiem największych banków detalicznych na świecie, choć i tutaj jest to raczej tendencja schyłkowa) wykorzystuje się też stronę trzecią do emisji obligacji strukturyzowanej (nie można skorzystać z tej możliwości w przypadku depozytów strukturyzowanych). Wykorzystanie strony trzeciej jako emitenta obligacji (zwykle strona trzecia = bank inwestycyjny zabezpieczający transakcję/druga strona oryginalnej transakcji OTC) niesie ze sobą istotne korzyści:

- inwestorzy mogą dokonać dywersyfikacji ryzyka kredytowego, jak również ryzyko kredytowe emitenta/banku inwestycyjnych jest często znacznie mniejsze niż banku detalicznego (wyższy rating)

- bank detaliczny nie przejmuje na siebie ryzyka prawnego powstającego w przypadku standardowej konstrukcji depozytu na styku między transakcją OTC a warunkami depozytu

- korzyści rachunkowe dla banku detalicznego (księgowanie transakcji OTC w myśl Międzynarodowych Standardów Rachunkowości może się okazać kłopotliwe)

Fundusze z ochroną kapitału

Fundusze inwestycyjne to trzeci najczęściej wykorzystywany "wrapper" na rynku produktów strukturyzowanych dla bankowości detalicznej. Skorzystanie z tej formy wprowadzenia produktu jest jednocześnie najtrudniejsze i najdroższe. Kluczowe dla rozwoju funduszy strukturyzowanych było wejście w życie Dyrektywy 2001/08/WE ("Dyrektywa Produktowa") wchodzącej w skład regulacji noszących nazwę UCITS III. Szczególnie istotne są dwie konsekwencje tej dyrektywy:1. umożliwienie dystrybucji funduszy w różnych obszarach prawnych Unii Europejskiej bez konieczności ubiegania się o pozwolenia na dystrybucję w każdym z poszczególnych państw ("paszportowanie funduszy");

2. wprowadzenie możliwości inwestowania w instrumenty pochodne.

Dyrektywa wprowadza również wiele ograniczeń inwestycyjnych mających na celu przede wszystkim zapewnienie odpowiedniej dywersyfikacji, a w rezultacie również ochrony inwestora. Najistotniejsze z punktu widzenia funduszy strukturyzowanych jest ograniczenie do 10 proc. aktywów inwestycji w niestandaryzowane instrumenty pochodne (OTC), jeśli ich stroną jest instytucja kredytowa z siedzibą w Unii Europejskiej (5 proc. w innym przypadku). Ograniczenie to w połączeniu z innymi wymogami oznacza, że najbardziej intuicyjny sposób konstrukcji funduszy strukturyzowanych, tj. nabycie przez fundusz derywatywy lub innego instrumentu strukturyzowanego od danego emitenta lub banku inwestycyjnego, strony transakcji OTC, nie jest możliwy. Najczęściej spotykaną konstrukcją funduszy inwestycyjnych, która czyni zadość wymogom UCITS III jest nabycie przez fundusz koszyka obligacji różnych emitentów (zgodnie z wymogami dywersyfikacji) oraz jednocześnie zawarcie transakcji OTC (swap), która zabezpiecza część "opcyjną" wypłaty z funduszu strukturyzowanego.

Fundusze strukturyzowane to najczęściej fundusze z ochroną kapitału. Ochrona pochodzi z wypłaty wartości nominalnej obligacji w terminie zapadalności (zadaniem banku inwestycyjnego jest znalezienie odpowiednio dopasowanego koszyka obligacji). Konstruując fundusze strukturyzowane należy pamiętać, że "Dyrektywa Produktowa" nakłada również szereg obowiązków związanych z zarządzaniem ryzykiem funduszu.

Marketing mix

dla detalicznych produktów

strukturyzowanych

Wybór określonej formy produktu strukturyzowanego jest niejednokrotnie kluczowy dla sukcesu danej oferty detalicznej. Konstrukcja funduszu strukturyzowanego jest bardziej skomplikowana. Oprócz ogólnego modelu dochodzi jeszcze kwestia zapewniania odpowiedniej płynności czy też spełniania wymogów "Dyrektywy Produktowej" i państw członkowskich odnośnie do posiadania modeli wyceny derywatyw przez zarządzającego aktywami. Jednak jest to często najlepsza forma dla rynku detalicznego. Z kolei obligacje strukturyzowane czerpią swoją siłę z faktu notowania na rynkach giełdowych, co stanowi dodatkową gwarancję bezpieczeństwa dla inwestorów, ale jednocześnie zwiększa koszty emitenta. Emisja depozytu strukturyzowanego może wydawać się najłatwiejszą formą do sprzedaży w strukturach banku detalicznego. Jednocześnie jednak depozyty strukturyzowane są najbardziej ryzykowne z punktu widzenia banku detalicznego, który je tworzy. Bank przejmuje całość ryzyka prawnego tzw. ryzyka bazy, czyli ryzyka niezgodności treści instrumentu służącego do zabezpieczenia (OTC) z treścią warunków depozytu.

Wybór formy produktu jest warunkiem koniecznym, ale niewystarczającym do osiągnięcia sukcesu na rynku detalicznych produktów strukturyzowanych. Nawet najlepsza forma produktu może zostać źle skonstruowana. Za wyborem danej formy muszą iść kolejne strategiczne decyzje danego podmiotu dostarczającego produkt. Zapewnienie pełnej obsługi emitowanych produktów strukturyzowanych to już zadanie karkołomne, wymagające zaangażowania znacznych środków. Kompleksowa obsługa na rynku detalicznym jest kluczem do rozwiązania "problemu ostatniej mili", umożliwiając inwestorowi indywidualnemu dostęp do pełnej gamy rozwiązań oferowanych przez bank inwestycyjnych bez jednoczesnego narażania banku detalicznego, którego klientem jest inwestor na ryzyko.

Deutsche Bank AG Londyn