Bursztyn na GPW?

Powraca moda na bursztyn - cieszą się przedstawiciele branży "polskiego złota". Główny ich problem to rosnące ceny importowanego surowca.

- To były największe z dotychczasowych targów - komentuje Ewa Rachoń zakończoną właśnie 11. edycję Targów Amberif w Gdańsku, których jest komisarzem. W imprezie uczestniczyło 390 wystawców. Odwiedziło ją niemal 5 tys. osób, w tym kupcy z 41 państw. - Widać, że bursztyniarstwo jest branżą kojarzoną z naszym krajem - dodaje Rachoń. - Polska stanowi centrum wzornictwa - mówi Jacek Bielak, właściciel firmy Antiquitas i członek Międzynarodowego Stowarzyszenia Bursztynników. - Bursztynem interesują się coraz bardziej nie tylko zagraniczni kupcy, ale i Polacy. Widać, że zmieniamy wyobrażenie o bursztynie. Kamień ten zaczyna być znów modny.

Zagraniczny surowiec

Ostatnie lata nie były łatwe dla branży bursztyniarskiej. Kłopoty z surowcem, wahania na rynku walutowym, osłabienie ruchu turystycznego to przeszkody, na jakie trafili przedsiębiorcy. Wielu z nich zawiesiło dotychczasową działalność. - Plusem jest to, że na rynku pozostali najsilniejsi, którzy rozwijają wzornictwo, a to jest najważniejsze w bursztyniarstwie. Wzrost cen surowca odbił się negatywnie na zyskowności firm, bo na ceny wyrobów przekłada się z dużym opóźnieniem - twierdzi jeden z przedstawicieli branży. Jak oceniają specjaliści, w Polsce działa niemal 2 tys. firm zajmujących się przetwarzaniem bursztynu. Większość z nich to małe, rodzinne przedsięwzięcia. W branży zatrudnionych jest ok. 10 tys. ludzi.

- Obecnie największym problemem jest surowiec, który praktycznie nie jest w Polsce wydobywany - ocenia J. Bielak. W naszym kraju przetwarza się rocznie kilkadziesiąt ton bursztynu, z czego kilkanaście firm zużywa ok. tony miesięcznie, a reszta rozkłada się na mniejszych producentów biżuterii. Źródłem dostaw surowca są przede wszystkim rosyjskie kopalnie. Sprowadzamy też marginalną część z Ukrainy, gdzie warstwa bursztynu jest położona pod 2-5 metrami torfu lub ziemi. Przedstawiciele branży nie ukrywają, że część bursztynu pochodzi z nielegalnych źródeł (przemyt zza wschodniej granicy i wypłukiwanie bez pozwolenia kruszcu w kraju). - Jest to jednak robione coraz rzadziej i na coraz mniejszą skalę - dodają.

Niekończące się podwyżki

Dominująca rola w dostarczaniu bursztynu przez wschodnich sąsiadów doprowadza do dużej niestabilności cen. W 2002 r. koszt surowca podwoił się, co było skutkiem zalania kopalni w Jantarnym. W zeszłym roku bursztyn zdrożał o około 45%. Nowy rok przyniósł kolejną, skokową zwyżkę. Ta ostatnia wynika ze zmiany przez stronę rosyjską waluty rozliczeniowej. Do tej pory za bursztyn płaciło się w dolarach. Teraz - w euro, przy czym "przewalutowanie" nastąpiło w proporcjach 1:1. Rynkowa wartość 1 kg bryłek o wadze 40-50 gram kształtuje się w granicach 400-500 euro (ostateczna cena zależy m.in. od jakości surowca, wielkości dostaw i indywidualnych negocjacji).

W planach giełdowa grupa

- Na rynku brakuje surowca. Jego cena urosła już do takich granic, że wydobycie bursztynu w Polsce może być dobrym biznesem. Od kilku lat powraca w środowisku pomysł zbudowania w oparciu o giełdę papierów wartościowych grupy kapitałowej, której celem byłaby budowa kopalni i wydobycie kruszcu - mówi Jacek Bielak. Uniezależniłoby to do pewnego stopnia nasz rynek od dostaw ze Wschodu i ustabilizowało ceny. - Brakuje tylko iskry, aby kilku odważnych inwestorów zwołało się i rozpoczęło cały proces - twierdzi J. Bielak.

Szacunkowe koszty uruchomienia kopalni to 1 mln euro. Zasoby kapitałowe spółki, która ubiegałaby się o licencję na wydobycie bursztynu, musiałyby być znacznie większe - chodzi m.in. o zapewnienie pokrycia przyszłych kosztów rekultywacji terenów. - W Polsce jest kilka miejsc, gdzie mogłyby powstać kopalnie bursztynu. Największe złoża zlokalizowane są w okolicach Półwyspu Helskiego - mówi J. Bielak. Na głębokości 70-95 metrów spoczywają prawdopodobnie setki milionów ton kruszcu, co starczyłoby na kilkaset lat rodzimej produkcji.- Jest duża szansa, że w przyszłości powstanie grupa kapitałowa odpowiedzialna za wydobycie bursztynu - ocenia Wiesław Gierłowski, założyciel Międzynarodowego Stowarzyszenia Bursztynników. - Jej zadaniem byłoby też planowanie. Dziś nasz dialog z właścicielami terenów, pod którymi znajduje się bursztyn, nie przynosi efektów. Asfaltem i budowlami zakrywa się ogromne ilości kruszcu - dodaje. Zaznacza, że dużym osiągnięciem, łatwiejszym i tańszym do realizacji niż kopalnia, byłoby powstanie zespołów, odpowiedzialnych za zorganizowane wypłukiwanie bursztynu w delcie Wisły (tam surowiec znajduje się tuż pod powierzchnią ziemi). Obecnie działalność ta odbywa się przypadkowo, często nielegalnie.

Nowe rynki i konkurenci

Około 90% produkcji z użyciem bursztynu trafia na eksport. Do najważniejszych rynków zbytu należą od lat Stany Zjednoczone, Kanada, Japonia czy państw Unii Europejskiej. Ostatnio pojawiło się wiele nowych krajów, zainteresowanych biżuterią bursztynową - m.in. Daleki Wschód, w szczególności Chiny. Choć Polska pozostaje zdecydowanym liderem w branży bursztyniarskiej, na rynku międzynarodowym pozycję konkurencyjną poprawia Litwa, której silną stroną jest tani dostęp do rosyjskiego bursztynu.

- Wysokie ceny surowca rzutują na to, co i jak się produkuje - mówi Wiesław Gierłowski. - Z mniejszej ilości bursztynu otrzymuje się coraz więcej produktów. Jest to możliwe dzięki łączeniu go z innymi materiałami. Zanika sztuka dekoracyjna. Tworzenie rzeźb czy witraży jest zbyt drogie - dodaje.

Katarzyna Rychlewska,

dyrektor ds. marketingu W.Kruk

Udział kolekcji bursztynowej w naszej ofercie biżuterii rośnie i przekroczył już 20%. Widać, że bursztyn wraca do łask i w tym roku jest modnym kamieniem.

Wzornictwo idzie w wielu różnych kierunkach. Akcent kładziony jest na kolor samego bursztynu, który pojawia się nie tylko w tradycyjnym kolorze antycznym, ale i czerwonym, pomarańczowym, zielonym, czy kości słoniowej. W stylistyce zauważalny jest trend charakterystyczny dla całego jubilerstwa - bursztyn łączy się ze skórą, rzemieniem, drewnem. Wykorzystywany jest zarówno bursztyn szlifowany, jak i surowy. W obecnej kolekcji, obok nowoczesnych wzorów, sięgnęliśmy do autentycznych projektów naszej firmy sprzed stu lat. Biżuteria rodowa cieszy się dużym powodzeniem.