W uzasadnieniu do wszystkich projektów podkreśla się, że proponowane zmiany wynikają z sytuacji finansów publicznych i konieczności oszczędzania. Jednocześnie akcentuje się potrzebę lepszego adresowania świadczeń do osób najuboższych i najbardziej potrzebujących pomocy. W nowelizacji ustawy o świadczeniach dla cywilnych ofiar wojny rząd chce przesunąć termin wejścia w życie ustawy o dwa lata - na 1 stycznia 2004 r., bo nieokreślone są skutki budżetowe tej ustawy. Hausner przypomniał, że był to projekt poselski, przyjęty w końcu kadencji poprzedniego parlamentu. W pakiecie nowelizacji ustaw: o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi SP, o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest oraz o ułatwieniu zatrudnienia absolwentów - rząd planuje ograniczenie wydatków na zasiłki i świadczenia przedemerytalne. Wsparcie absolwentów zostałoby ograniczone do pomocy wyłącznie dla tych gmin, które są zagrożone wysokim bezrobociem. Normuje też gospodarkę finansową zbankrutowanego Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Dla ochrony najuboższych projekt zachowuje waloryzację świadczeń, możliwość zarobkowania w granicach, które są społecznie akceptowane, świadczenia obligatoryjne z FGŚP (nie wchodzą w nie pożyczki dla zakładów pracy w tzw. przejściowych trudnościach). Nowelizacja Kodeksu Pracy polega na przywróceniu urlopów macierzyńskich do poziomu, który obowiązywał do końca 1999 r. Oznacza to skrócenie urlopów macierzyńskich z 26 do 16 tygodni (przy pierwszym porodzie) i 18 tygodni (przy każdym następnym porodzie) oraz z 39 do 26 tygodni w przypadku, gdy urodzi się więcej niż jedno dziecko W ten sposób wydatki na zasiłki macierzyńskie mają spaść o ok. 300 mln zł. Jednocześnie dla osób bez prawa do zasiłku macierzyńskiego z pomocy społecznej tworzy się nową kategorię - macierzyński zasiłek okresowy. O ponad 10 proc. rośnie kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku wychowawczego, co oznacza, że otrzyma go większa liczba osób. "To są pewne środki zaradcze, by osłaniać w tym przypadku najuboższych" - zaznaczył minister pracy. W nowelizacji ustaw: o pomocy społecznej, o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności ciąży, o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych oraz o systemie ubezpieczeń społecznych - rząd ogranicza część wydatków na świadczenia obligatoryjne pomocy społecznej przez zmianę progów dochodowych. Ogranicza wydatki na zasiłki stałe poprzez inny system przyznawania zasiłków pielęgnacyjnych, przenosi świadczenia z ustawy o planowaniu rodziny do ustawy o pomocy społecznej. Jak rząd chce chronić najuboższych w tym przypadku? Poprzez utrzymanie waloryzacji progów i świadczeń z pomocy społecznej, wprowadzenie macierzyńskiego zasiłku okresowego dla osób o dochodach niższych niż określone w ustawie o pomocy społecznej. Dotychczas zasiłek macierzyński przysługuje jedynie pracownikowi, a osoby niezatrudnione nie mają do niego prawa. Rząd chce też wprowadzić jednorazowy macierzyński zasiłek w wysokości 195 zł w miejsce zasiłku porodowego. W nowelizacji ustaw: o kombatantach, o świadczeniach dla żołnierzy-górników i o świadczeniu pieniężnym dla osób deportowanych do pracy przymusowej i osadzonych w obozach pracy III Rzeszy i ZSRR rząd zamraża wydatki i świadczenia na poziomie obowiązującym w dn. 31 grudnia 2001 r. W projekcie zmian w ustawach: o funduszu alimentacyjnym, o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych, o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - rząd "reformuje" zasiłki rodzinne, chorobowe i likwiduje część zasiłków porodowych. Według ministra, najubożsi chronieni są w tej ustawie poprzez oparcie kryteriów dochodowych o minimum socjalne, "jako społecznie akceptowany wskaźnik" (obecnie 548 zł), wprowadzenie wyższych kryteriów dochodowych (612 zł) przy zasiłkach rodzinnych dla osób samotnie wychowujących dzieci oraz rodziców wychowujących dzieci niepełnosprawne i w efekcie zwiększenie liczby osób uprawnionych do zasiłków wychowawczych. "Wszystkie te nowelizacje powinny wejść w życie 1 stycznia 2002 r., ale jednocześnie zachowujemy wszystkie prawa nabyte obywateli" - powiedział Hausner. Minister zapowiedział, że zmiany te, o ile parlament je zaakceptuje, otwierają możliwość, aby od 1 stycznia 2003 roku "przegrupować" świadczenia alimentacyjne i rodzinne o charakterze budżetowym w jednolity fundusz świadczeń rodzinnych, który zastąpi obecny fundusz alimentacyjny. Zapowiedział też projekt wyodrębnienia w osobny system świadczeń przedemerytalnych, nowe rozwiązania w pomocy społecznej, decentralizację Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, oraz "poważne przemyślenie systemów wsparcia dla kombatantów i osób niepełnosprawnych". (PAP)