Obligacje pod zastaw wierzytelności szpitali

Pierwszy program sekurytyzacji w Polsce został uruchomiony w 1999 r. Dotyczył wierzytelności spółki PGF Urtica (wcześniej Urtica Zaopatrzenie Farmaceutyczne Szpitali). Dzięki temu i kolejnemu programowi firma sprzedała należności warte ok. 300 mln zł. W oparciu o nie zostały wyemitowane obligacje. PGF Urtica poprawiła dzięki temu swoją płynność i wskaźniki zadłużenia.

W 1998 r. została utworzona spółka Urtica Finanse. Jej powołanie miało związek z pogarszającą się sytuacją finansową ZOZ-ów. Szpitale wydłużały terminy regulacji swoich zobowiązań, co powodowało zatory płatnicze u wierzycieli. Wstrzymanie dostaw nie rozwiązywało problemu. Zarówno ZOZ-y, jak i dostawcy chcieli utrzymać współpracę.

Pierwsza transakcja

W celu zminimalizowania ryzyka kredytowania ZOZ-ów jedna z największych hurtowni farmaceutycznych w Polsce (obecna nazwa PGF Urtica) we współpracy z BRE Bankiem oraz Bensari Consulting zorganizowała w 1999 r. program sekurytyzacji. Był to pierwszy program wprowadzony na polskim rynku (później została przeprowadzona następna transakcja z udziałem tych samych podmiotów, z tym, że zorganizował ją Bank Handlowy).

Cechą charakterystyczną sekurytyzacji jest wyodrębnienie tzw. spółki specjalnego przeznaczenia (SPV) oraz wybór tzw. serwisera, którego zadaniem jest zarządzanie SPV oraz programem. Rolę SPV w programach sekurytyzacji wierzytelności szpitalnych PGF Urtica pełni Urtica Finanse. Natomiast rolę serwisera pełni Bensari Consulting.

Przejęcie wierzytelności

W ramach programów sekurytyzacji Urtica Finanse przejmuje (w drodze cesji) wierzytelności szpitali wobec PGF Urtica. Do tej pory przejęła należności na sumę ok. 300 mln zł. Kapitał akcyjny spółki Urtica Finanse wynosi 250 tys. zł.

Urtica Finanse przejmuje wierzytelności tylko od tych ZOZ-ów, które mają podpisaną umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia albo są bezpośrednio finansowane przez Ministerstwo Zdrowia. Są jeszcze inne kryteria, które muszą spełnić wierzytelności wchodzące do sekurytyzowanego portfela, m.in: muszą być bezsporne i wolne od wad prawnych.

Bezpieczeństwo

W opinii specjalistów z Bensari Consulting, firmy konsultingowej zarządzającej programem sekurytyzacji, należności, które przejmuje Urtica Finanse, są bezpieczne. Dlaczego? Po pierwsze, podlegają szczegółowej weryfikacji i selekcji. Po drugie, zgodnie z obecnymi przepisami ZOZ-y nie mogą zostać postawione w stan upadłości. Nie mogą też prowadzić postępowania układowego. W przypadku trudnej sytuacji finansowej ZOZ może zostać zlikwidowany, a wtedy wszystkie jego niespłacone długi przejmowane są przez organ założycielski, tj.: samorządy, uczelnie medyczne albo Ministerstwo Zdrowia. Podmioty te nie podlegają upadłości.

Emisja papierów

sekurytyzacyjnych

Zakup wierzytelności finansowany jest przez emisję obligacji. W ramach obydwu programów sekurytyzacyjnych zostały wyemitowane papiery o łącznej wartości ok. 440 mln zł. Otrzymały one rating przyznawany przez Fitch Polska.

Po przejęciu wierzytelności od PGF Urtica ZOZ-y stają się dłużnikami spółki Urtica Finanse. Aby umożliwić im spłatę zadłużenia, Urtica Finanse uruchomiła specjalny program finansowania szpitali. Jego najważniejsze założenia to: odroczenie terminu płatności, oprocentowanie rynkowe, niższe niż odsetki ustawowe (gdyż jest oparte na stawce WIBOR), utrzymanie dostaw leków, gwarancja niedochodzenia przez Urtica Finanse należności na drodze sądowej. Dzięki temu szpitale uzyskują pewnego rodzaju odnawialny limit kredytowy.

Zarządzanie

Urtica Finanse jest spółką specjalnego przeznaczenia. Zarządzanie nią zostało powierzone zewnętrznemu podmiotowi - Bensari Consulting (poprzednia nazwa OMB Service). Firma obsługuje ponadto portfel wierzytelności (zawiera porozumienia z ZOZ-ami, informuje dłużników o terminach i wysokości spłat, rozlicza płatności itd.).

Tomisław Bensari, prezes Bensari Consulting

Program sekurytyzacji wierzytelności szpitalnych przyniósł korzyści zarówno inicjatorowi programu (PGF Urtica), jak i szpitalom. PGF Urtica poprawiła płynność finansową: nie czekana zapłatę faktury przez szpital, bo następuje ona ze środków pochodzących z wyemitowanych obligacji. Szpitale uczestniczące w programie sekurytyzacji mogą regulować swoje płatności w późniejszym terminie. Dzięki temu nie muszą obawiać się wstrzymania dostaw leków, ani wszczęcia postępowania sądowego.

Ostatni program zakończył się w przewidzianym w umowie terminie (na początku 2004 roku), a obligacje wyemitowane przez Urtica Finanse zostały wykupione z własnych środków pochodzących ze spłat wierzytelności przez szpitale. Ponieważ służba zdrowia ma nadal problemy finansowe, aktualnie organizowany jest kolejny program sekurtyzacji.