Są podejrzenia i zawiadomienia, nie ma wyroków

Rośnie liczba kierowanych przez KPWiG do prokuratury zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Coraz więcej dotyczy najpoważniejszych nieprawidłowości - manipulacji kursem i wykorzystywania informacji poufnych.

W ubiegłym roku Komisja, jak wynika z przygotowanego przez nią raportu, skierowała 61 zawiadomień (47 rok wcześniej), z czego 58 do prokuratury oraz 3 do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej. Obejmowały one łącznie 75 przypadków naruszenia prawa.

Więcej manipulacji

Najwięcej, tradycyjnie, ale o kilka mniej niż w 2001 r. wniosków KPWiG dotyczyło proponowania zakupu papierów wartościowych (nie dopuszczonych do publicznego obrotu) bez zgody Komisji (15). W 12 przypadkach była mowa o ujawnieniu i wykorzystaniu informacji poufnych. Tyle samo zawiadomień dotyczyło sztucznego podwyższania lub obniżania kursu (w 2001 roku było to odpowiednio 4 i 6 zawiadomień).

Komisja ocenia, że liczba przestępstw najpoważniejszych, z punktu widzenia bezpieczeństwa obrotu i funkcjonowania rynku, rośnie.

Prokuratura oskarża rzadko

W ubiegłym roku KPWiG otrzymała informacje o skierowaniu przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie 12 aktów oskarżenia, z czego 4 dotyczyły manipulacji, a 1 wykorzystywania informacji poufnych. Mimo wszystko to dane optymistyczne - rośnie liczba aktów oskarżenia dotyczących manipulacji. W 2001 roku nie było żadnego wniosku, a w latach 1998-2000 po jednym. Nie wiadomo tylko, czy to efekt lepszej pracy prokuratury, czy też zwiększenia się liczby tego rodzaju przestępstw.

W związku z uzyskaniem przez przewodniczącego Komisji uprawnień do występowania w roli oskarżyciela posiłkowego, w 10 przypadkach zdecydował się on z nich skorzystać (głównie w sprawach dotyczących sztucznego podwyższania kursu), w 6 postępowaniach już w ubiegłym roku brał czynny udział.

Sądy łagodne?

Wnioski byłyby w miarę optymistyczne, gdyby nie statystyka wyroków. Na podstawie informacji uzyskanych z sądów, KPWiG ustaliła, że w 2002 r. zapadły 2 wyroki skazujące: Sąd Rejonowy w Ostrowii Mazowieckiej ukarał 1500 zł grzywny osobę oskarżoną o proponowanie zakupu akcji PZU, a Sąd Rejonowy w Szczecinie skazał oskarżonego o podanie nieprawdziwych danych w raporcie kwartalnym na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 50 tysięcy zł grzywny. Warunkowo zawiesił jednak wykonanie kary na okres 2 lat. Ponadto zakazał mu pełnienia funkcji w spółkach publicznych na dwa lata.

KPWiG otrzymała informacje o 9 przypadkach wydania postanowień o warunkowym umorzeniu postępowania (wszystkie dotyczyły proponowania nabycia akcji spółek niepublicznych bez zgody Komisji).

Większe uprawnienia pomogą

Komisja przypomina, że kluczem do poprawy efektywności ścigania przestępstw na naszym rynku kapitałowym jest zwiększenie jej uprawnień. W toku prac zespołu grupującego m.in. przedstawicieli Komisji i Ministerstwa Sprawiedliwości ustalono, że nowelizacja Prawa o publicznym obrocie powinna zawierać propozycję wdrożenia postępowania wyjaśniającego, w toku którego możliwe byłoby np. wezwanie podmiotu nadzorowanego do złożenia pisemnych lub ustnych wyjaśnień, wydania dokumentu lub innego nośnika informacji czy zażądania wykazu połączeń telefonicznych. Projekt przewiduje również możliwość zwrócenia się do Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej o przekazanie informacji stanowiących tajemnicę skarbową, jak również możliwość zwrócenia się do policji o przeprowadzenie określonej czynności dowodowej. Projekt przewiduje również możliwość nałożenia kary administracyjnej za manipulowanie kursem akcji lub wykorzystywanie informacji poufnych. Nie dotyczyłoby to przypadków uzyskania w wyniku takiego przestępstwa znacznej korzyści, jak również działania w zorganizowanej grupie przestępczej. W tych przypadkach w dalszym ciągu obowiązywałaby procedura karna.