Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego to nie cena ropy naftowej, a sytuacja na rynku produktów rafinowanych stanowi obecnie największe wyzwanie dla światowej gospodarki.
- Jakie czynniki geopolityczne wpływają na niedobory diesla i ile czasu może zająć rynkowi powrót do równowagi po zakończeniu konfliktu.
- Jaką rolę w stabilizacji globalnych cen energii odgrywają Chiny i dlaczego ich strategia budowania rezerw jest kluczowa dla przyszłości rynku.
- Czy Europie grozi kolejny kryzys gazowy i jakie wyzwania stoją przed rynkiem miedzi w dobie globalnej elektryfikacji.
Jak mogą kształtować się ceny ropy w zależności od różnych scenariuszy rozwoju sytuacji na Bliskim Wschodzie?
Patrząc na obecne ceny, docieramy w zasadzie do najwyższych poziomów od 5 miesięcy. Sięgają one 110 USD za baryłkę. Oznacza to, że 7–8 miesięcy po rozpoczęciu konfliktu nie jesteśmy nawet blisko rozwiązania. Ceny więc pną się w górę. Ropa naftowa jest ważna, ponieważ to właśnie na nią patrzy globalny rynek, a także makroekonomia, gdyż wpływa pośrednio na inflację, rentowności obligacji itd. Jednak prawdziwa presja występuje w segmencie produktów rafinowanych. Mamy ceny oleju napędowego wynoszące po około 200 USD za baryłkę. I to właśnie tam tkwi największa presja. Nie wynika to z faktu, że na świecie brakuje ropy, ale z tego, że świat ma bardzo niskie zdolności rafineryjne.
Widziałem dane pokazujące, że w ciągu ostatnich 15 lat w Europie zamknięto około 30 rafinerii. Zostały one zlikwidowane z różnych powodów, w tym ze względu na politykę neutralności klimatycznej...
Doszło do tego, ponieważ rafinacja przez wiele lat była biznesem, można powiedzieć, nudnym i niezbyt dochodowym. Wiele rafinerii w Europie było starych i w zasadzie dotarły do momentu, w którym musiano podjąć decyzję: czy dokonać modernizacji, czy zamknąć zakład? Problem neutralności klimatycznej był częścią procesu decyzyjnego, który skończył się zamknięciem wielu rafinerii, zamiast ich modernizacją i dostosowaniem do współczesnych realiów. Wynikało to również z tego, że miały problem z konkurowaniem z nowymi rafineriami, zwłaszcza na Bliskim Wschodzie, w Indiach, Chinach, a także w Stanach Zjednoczonych, które mają duże zdolności wytwórcze. Więc tak jak gaz pozostawił Europę w pewnym sensie „nagą”, mocno uzależnioną od dostaw, tak po ograniczeniu dostaw z Rosji zwiększyliśmy zapotrzebowanie na Bliskim Wschodzie. I tu właśnie tkwi cały obecny problem: mamy Cieśninę Ormuz, która jest, powiedzmy, otwarta – statki przepływają przez nią codziennie, ale przy bardzo wysokim ryzyku i bardzo, bardzo wysokich kosztach ubezpieczenia oraz frachtu. Oznacza to, że wykorzystywanych jest około 10 proc. globalnych mocy rafineryjnych znajdujących się w Zatoce Perskiej.
Podczas gdy dostawy ropy powróciły i odzyskały może 80 proc. poziomów sprzed wojny, to w przypadku produktów rafinowanych mamy wciąż tylko połowę. Brakuje nam też mocy rafineryjnych w Chinach, ponieważ zmniejszając import ropy, zredukowały one również eksport produktów rafinowanych. I oczywiście temat, który przyciąga teraz najwięcej uwagi, to Rosja, Putin i Trump, chociaż kwoty w ich umowie dotyczącej oleju napędowego nie są zbyt wysokie. Jeśli spojrzeć na całkowity ubytek diesla z Rosji i Bliskiego Wschodu w ciągu ostatnich 6 miesięcy, to w przybliżeniu jedna trzecia pochodzi z Rosji, a dwie trzecie z Bliskiego Wschodu. Można więc powiedzieć, że spadek dostaw rosyjskiego diesla był marginalnym dodatkiem do ceny, ale główną część wyzwania stanowi konflikt na Bliskim Wschodzie. Więc jeśli sytuacja się tam unormuje, to nie będzie też problemu z dieslem. Wtedy także rozwiąże się problem chińskiego eksportu.
Czytaj więcej
Rozgrywka między saudyjskim następcą tronu księciem Mohamedem bin Salmanem a przywódcą jemeńskiego ruchu Ansar Allah Abdul-Malikiem al-Hutim jest s...
Nawet jeśli wojna w Iranie szybko się zakończy, to ile miesięcy zajęłoby odzyskanie równowagi przez rynek naftowy?
Powiedziałbym, że od dwóch do trzech miesięcy. Będzie tak ze względu na logistykę: posiadanie statków we właściwej lokalizacji, czas potrzebny na wpłynięcie i dostarczenie surowca do Europy oraz innych hubów. To może z łatwością zająć tyle czasu.
Musimy też ocenić poziom zniszczeń. Niektóre rafinerie prawdopodobnie będą wymagały również czasu na odbudowę. I musimy pamiętać, że rafinerie w pozostałej części świata pracowały na pełnych obrotach – niemal na 100 proc. możliwości przez wiele, wiele miesięcy, wkraczając w okres, w którym normalnie musiałyby zwolnić, aby przeprowadzić konserwację. Więc nawet gdy podaż z Bliskiego Wschodu się odrodzi, to pojawią się inne rafinerie, które po prostu zostaną zmuszone do wejścia w fazę konserwacji, co dzieje się każdego roku, a co zostało obecnie opóźnione. By sytuacja się unormowała, potrzeba wielu następujących po sobie i zależnych od siebie zdarzeń – a to może zająć miesiące.
Czyli będziemy mieli wyższe ceny ropy przez dłuższy okres. Czy widzi Pan jednak jakikolwiek górny sufit dla tych cen?
Cóż, sądzę, że w tej chwili znów nie ma większego znaczenia, czy ropa sprzedawana jest po 100, 107 czy 120 USD za baryłkę, ponieważ ostatecznie dla nas, zwykłych konsumentów, nie to jest najważniejsze. Chodzi o produkty rafinowane, których ceny niestety mogą wzrosnąć. Widzieliśmy komunikat grupy G7 dotyczący rezerw oleju napędowego, który był w zasadzie „odgrzewanym kotletem”. Umowa na diesla z Rosją nie przyniesie żadnego wpływu w najbliższym czasie, co widzimy również w cenach. Istnieje więc ryzyko, że sytuacja może się pogorszyć. Dla Europy to zły scenariusz, ale dla innych części świata jest prawdopodobnie jeszcze gorszy, bo tam przystępność cen jest znacznie mniejsza niż w Europie.
To, co intrygowało mnie w ostatnich miesiącach, to niższy popyt na ropę w Chinach. Czy spadek importu ropy do Chin był bardziej związany z wykorzystywaniem przez nie własnych rezerw naftowych czy raczej ze spowolnieniem gospodarczym?
Myślę, że tym razem możemy podziękować Chinom za to, że cena ropy nie przekracza 150 USD za baryłkę, z uwagi na to, że dokonały one gigantycznego cięcia w eksporcie. Chiny w wielu obszarach nie planują z perspektywy roku naprzód, patrzą na 10 lat w przód. Budowały zapasy – i nie dotyczyło to tylko energii, ale także wielu innych surowców, również żywnościowych. Tworzyły zapasy dokładnie z myślą o takiej sytuacji. Można więc argumentować, że aktualne wydarzenia pokazały, iż Chiny są prawdopodobnie niemal tak samo ważne jak OPEC w roli stabilizatora rynku. Gdy ceny były niskie i wyglądało na to, że spadną jeszcze bardziej w ubiegłym roku i na początku bieżącego, Chiny kupowały masowe ilości do swoich rezerw, a teraz je uwalniają, przez co będą musiały je uzupełnić. I to rodzi pytanie o przyszły poziom cen ropy. Czy cena spot rzeczywiście spadnie do poziomów, z których przyszła? To zależy od ogólnego popytu. Choćby od tego, w jakim stopniu te wyższe ceny przyspieszają działania na rzecz elektromobilności?
Widzimy na przykład linie lotnicze tnące połączenia do niektórych miejsc…
Tak. Taka dezorganizacja się pojawia, ale patrząc w przyszłość, strategiczne rezerwy będą musiały zostać odbudowane w USA i w Europie. Więc nawet jeśli popyt – gdy wszystko się ustabilizuje – będzie niższy niż wcześniej, to zostanie to moim zdaniem skompensowane przez dodatkowe zakupy do zapasów. Jeśli spojrzymy na to, że ropą Brent handlowano w przedziale 60–70 USD przed wojną, to po wojnie będzie to prawdopodobnie gdzieś w przedziale 70–90 USD za baryłkę. Ponadto zauważyliśmy w ostatnim miesiącu, że początkowy ruch cen ropy dotyczył ceny spot, która jest bardzo wysoka z powodu napięć i walki o podaż, podczas gdy kontrakty z dostawą za 12 miesięcy nie ruszyły się zbytnio, bo wszyscy oczekiwali normalizacji. W ostatnim miesiącu zobaczyliśmy, że cena 12-miesięczna jest obecnie najwyższa w tym cyklu. To dobra wiadomość dla spółek energetycznych, ponieważ przekłada się to bezpośrednio na ich przyszłe zyski.
Czytaj więcej
Eksport ropy znad Zatoki Perskiej wrócił we wrześniu do poziomu blisko tego sprzed wojny USA-Iran. Jedynie irański surowiec jest zablokowany.
Są również problemy z gazem ziemnym. Wiemy, że część transportów LNG przepływa przez Cieśninę Ormuz, ale na mniejszą skalę niż przed wojną. Czy możemy mieć więc kryzys gazowy w Europie?
Nie sądzę, z kilku powodów. Zdefiniujmy kryzys gazowy jako sytuację, w której po prostu nie mamy wystarczającej ilości gazu – nie spodziewam się, aby do tego doszło. W porównaniu z 2022 r. nasz ogólny poziom konsumpcji gazu już spadł, ponieważ zwrot w kierunku alternatywnych źródeł energii nabrał tempa w ciągu ostatnich 4 lat. Całkowite zapotrzebowanie na gaz jest więc niższe niż 4 lata temu. To działa na naszą korzyść w tym układzie. Wielkim ryzykiem jest jednak mroźna zima. Musimy pamiętać, że całkowite zużycie gazu w Europie podczas normalnej zimy w zaledwie około 25 proc. pochodzi z magazynów, reszta z importu. Więc poziom gazu, który mamy w magazynach w porównaniu do średniej, to obecnie mniej więcej równowartość 100 statków LNG, czyli całkiem sporo. To zwiększa zmienność, ale kluczowym pytaniem jest faktyczne zapotrzebowanie na import, ponieważ – jak wspomniałem – magazyny pokrywają tylko ćwierć całości. Musimy zatem dopilnować, aby tej zimy wszystko ze sobą współgrało. Kluczowa jest pogoda, ponieważ nie ma wątpliwości, że gaz, który Azja kupuje zwykle z Kataru, będzie musiała znaleźć gdzieś indziej, a to spowoduje konkurowanie o dostawy. Przez to rośnie ryzyko, że tej zimy ceny mogą uderzyć w 100 euro za megawatogodzinę. Mało prawdopodobna jest oczywiście cena 300 euro, którą krótko notowaliśmy w 2022 r. Czy taka cena wystarczy, aby rządy wdrożyły lub próbowały ograniczyć popyt, jak zrobiły to w 2022 r., prosząc nas o założenie grubszego swetra i skręcenie ogrzewania? Nie sądzę. Ale jesteśmy podatni na zagrożenia. Każdy dzień z takimi temperaturami przybliża nas do problemu.
Alternatywne źródła energii generują ogromny popyt na miedź. Widzieliśmy w tym roku historyczne maksima cen miedzi. Jak wysoko jej cena może pójść w przyszłym roku?
Cóż, jeśli zapyta pan najbardziej optymistycznych analityków, to powiedzą, że mogłaby pójść dużo wyżej. Musimy jednak pamiętać, że to metal przemysłowy, więc pojawi się punkt, w którym nastąpi pewne zmniejszenie popytu i popyt zacznie negatywnie odczuwać te poziomy. Ale oczywiście, jeśli najbardziej optymistyczne prognozy mówią, że w ciągu najbliższych 20 lat będziemy potrzebować tyle miedzi, ile wydobyto w ciągu ostatnich 10 000 lat, to jeśli to się potwierdzi, będziemy mieli poważny problem. Ale są pewne zawory bezpieczeństwa, które mogą to złagodzić. Jednym z nich jest niewątpliwie złom. Innym są Chiny i to, czy ich tradycyjne źródła popytu na miedź pozostaną stosunkowo słabe. Czy wielkie zapasy miedzi znajdujące się obecnie w USA powrócą na rynek, jeśli nie zostaną wprowadzone cła? To mogłoby wpłynąć na spadek cen w krótkim okresie. Ale tak czy inaczej, elektryfikacja świata przyspiesza. Ten proces potrzebuje bardzo dużo tego surowca. Firmy wydobywcze muszą kopać głębiej, muszą wydawać więcej pieniędzy, żeby go znaleźć. Więc kluczowe pytanie brzmi: przy jakim poziomie cen spółki wydobywcze poczują się komfortowo, rozpoczynając miliardowe inwestycje? Ponieważ to, w co inwestują dziś, zwróci się im dopiero za 10 lub 15 lat. Wyzwaniem jest znalezienie momentu, w którym firmy poczują pewność, że obecne wysokie ceny będą jeszcze wyższe.