Jeśli porównamy indeks WIG-nieruchomości z WIG za ostatnie pięć lat, ten pierwszy radził sobie lepiej – w październiku doszło jednak do przecięcia wykresów: WIG zmierza na północ, a indeks deweloperów na południe. Co się wydarzyło i co dalej z notowaniami?

Rzeczywiście, mimo obiektywnych barier dla różnych sektorów gospodarki, w tym również dla branży deweloperskiej, przez długi czas indeks WIG-nieruchomości, którego kapitalizacja w 80 proc. opiera się na notowaniach deweloperów mieszkaniowych, osiągał lepsze wyniki niż szeroki rynek. W 2026 r. wybuchła wojna w Zatoce Perskiej, co mniej więcej tak samo przełożyło się na WIG i WIG-nieruchomości, natomiast między marcem a kwietniem, mimo obniżki stóp procentowych, zaczęło się coś zmieniać, blask betonowego złota przygasł. Konflikt w Zatoce został zamrożony w czerwcu, znów spadły koszty kredytów hipotecznych, ale w lipcu wojna wróciła, raczej bez perspektyw na szybkie zakończenie, pojawiły się problemy z łańcuchem dostaw węglowodorów, obawy o inflację. Rynek potraktował to jako trwały dowód na to, że przyszły rok będzie słabszy dla deweloperów mieszkaniowych. WIG-nieruchomości od szczytu stracił już ponad 10 proc., czyli przekroczył granicę korekty, a notowania każdego z dużych deweloperów mieszkaniowych też tracą. Giełda na razie sektorowo potraktowała indeks, nie do końca patrząc na to, że spółki różnią się strategiami, portfelami, wynikami sprzedaży itd.

Reklama
Reklama

Czyli giełda dyskontuje przyszłość, bo przecież w III kwartale deweloperzy pokazali bardzo dobrą sprzedaż mieszkań, niczym za „Bezpiecznego kredytu”. Czyli jesteśmy na górce obecnego cyklu?

Na podstawie jednego kwartału nie można jeszcze wyciągać daleko idących wniosków. Od dwóch lat jesteśmy w trendzie wzrostowym, jeśli chodzi o sprzedaż. III kwartał korzystał jeszcze z tego, że kredyty mieszkaniowe były tańsze. Średnie oprocentowanie kredytu hipotecznego o stałej stopie, zarówno w I, jak i III kwartale, wynosiło poniżej 6 proc. II kwartał był nieco słabszy pod względem sprzedaży, bo był to okres bezpośrednio po wybuchu wojny, kiedy oprocentowanie kredytów przez mniej więcej trzy miesiące utrzymywało się powyżej 6 proc., aż do zawieszenia broni. W październiku przeciętna mediana oprocentowania kredytu hipotecznego, przy pełnym cross-sellingu, to 6,4 proc. To bariera, której nie da się przeskoczyć. Oprocentowanie kredytów jest benchmarkowane do IRS-ów, a więc zależy od sytuacji na globalnym rynku finansowym, oceny ratingowej Polski i polskich spółek, a także kosztów finansowania, które rynek uwzględnia, zanim jeszcze zapadną przyszłe decyzje RPP. W obecnych wycenach zdyskontowano już oczekiwania dotyczące czterech, pięciu podwyżek stóp przez RPP. Jeśli chodzi o inflację, zbija ją program CPN, w tle jest jednak kwestia stopniowego przenoszenia się na gospodarkę skutków coraz bardziej odczuwalnego wzrostu cen gazu. To wszystko wskazuje, że w 2027 r. zdolność kredytowa klientów będzie mniejsza.

Należy się spodziewać presji na rentowność deweloperów. Firmy mają nowe obowiązki – muszą budować MDS-y. Rosną koszty produkcji – Kowalski tankujący benzynę, a nie diesla, może tego nie odczuwać, ale producent materiałów budowlanych zdecydowanie tak. To oznacza, że nowe projekty mieszkaniowe będą droższe i nie wszędzie będzie można przełożyć wzrost kosztów wprost na cenniki. Zwłaszcza tam, gdzie jest dużo mieszkań gotowych w ofercie – te z kolei wręcz trzeba rabatować. Reasumując, mamy perspektywę słabszej sprzedaży – ale nie chodzi o jakieś załamanie, tylko zejście ze ścieżki wzrostowej, a po drugie presję na marże.

Wiele notowanych firm pokazało ambitne plany roczne, niektórym do ich osiągnięcia sporo brakuje. Czy jeśli w IV kwartale cele zostaną dowiezione, może to być impuls do poprawy notowań?

Myślę, że realizowanie za wszelką cenę celów sprzedaży może wręcz zaszkodzić notowaniom, zwłaszcza jeśli luka do osiągnięcia założonego celu jest duża. Wszystko sprowadza się do tego, który cel zarząd danej spółki stawia na pierwszym miejscu. Liczba sprzedanych lokali ma znaczenie, jednak pytanie brzmi, czy koncentrować się bardziej na marży – a ostatecznie na wyniku finansowym i wartości, jaką spółka dostarcza akcjonariuszom.

Słyszymy o zatrzęsieniu lokali gotowych w ofercie, ale większość notowanych deweloperów ma niezmiennie mały udział takiego produktu.

Podręcznikowo najlepiej  sprzedawać mieszkania w tempie realizacji budowy, a nawet nieco wyprzedzać harmonogram. Policzyliśmy to dla ponad 800 deweloperów, których monitorujemy. Na koniec września 2026 r. aż 80 proc. deweloperów sprzedaje mieszkania wolniej niż postępują prace budowlane – opóźnienie to nawet dwa lata. W przypadku największych kilkunastu ogólnopolskich deweloperów około 60 proc. wciąż radzi sobie dobrze, choć dwa lata temu było to 75 proc. Najwięksi mają duże budżety marketingowe, silne marki, co w warunkach jawności cen ma szczególne znaczenie, są na odpowiednich rynkach i mają właściwie przeanalizowane projekty. Największy problem mają średni deweloperzy regionalni, ta grupa najbardziej przeinwestowała po uruchomieniu „Bezpiecznego kredytu”. Nie jest to jeszcze problem związany z płynnością finansową, to problem operacyjny: nie można startować z nowymi projektami, ponoszone są koszty utrzymania gotowych budynków – tu chęć wypchnięcia towaru z półek jest największa, a więc największa skłonność do udzielania rabatów.