Felietony

Regionalne centrum geopolityki

Przez wieki po這瞠nie geograficzne Polski postrzegane by這 jako, delikatnie powiedziawszy, ma這 komfortowe.

Jacek Fundowicz Wiceprezes Instytutu Prognoz i Analiz Gospodarczych

Foto: Archiwum

Wcini璚i mi璠zy mocarstwa, na skrzy穎waniu wa積ych szlak闚 komunikacyjnych, bylimy 豉komym k瘰em dla kraj闚 ociennych w celu rozwini璚ia politycznych i gospodarczych aspiracji. Lata 90. XX wieku i pierwsza dekada wieku XXI da造 nam wiadomo bezpiecze雟twa wejcie do struktur NATO i Unii Europejskiej oznacza這 otworzenie parasola ochronnego, kt鏎y po raz pierwszy w historii odsun像 od spo貫cze雟twa poczucie zagro瞠nia wybuchem konfliktu zbrojnego i pozwoli skupi si na wzrocie gospodarczym i budowaniu dobrobytu. Od kilku lat sytuacja jednak znowu sta豉 si mniej stabilna konflikt tl鉍y si tu za nasz wschodni granic oraz wiatowa wojna z terroryzmem po raz kolejny doprowadzi造 do obni瞠nia percepcji bezpiecze雟twa. Tym razem jednak w zglobalizowanym wiecie nasza pozycja postrzegana mo瞠 by nie jako przekle雟two, lecz jako bezcenny atut.

W ostatnich miesi鉍ach w przestrzeni publicznej pojawi造 si dwie ciekawe inicjatywy, kt鏎e w znacz鉍y spos鏏 mog wp造n寞 zar闚no na poziom mi璠zynarodowego bezpiecze雟twa Polski i ca貫j Europy rodkowej, jak i d逝gookresow perspektyw wzrostu gospodarczego. Jedn z nich jest inicjatywa Tr鎩morza, a drug projekt Nowego Szlaku Jedwabnego, zwanego r闚nie inicjatyw pasa i szlaku. Pierwsza z nich mia豉by by finansowana g堯wnie ze rodk闚 ameryka雟kich, a druga z chi雟kich. To, co 章czy te projekty, wynika bezporednio z naszego po這瞠nia geograficznego, czyli ulokowania Polski w rodku Europy, co stanowi optymaln lokalizacj dla du瞠j czci kapita逝, kt鏎y mia豚y by w ich ramach zainwestowany.

Skr鏒owo m闚i鉍, obydwie idee polega maj na realizacji inwestycji energetycznych, transportowych i telekomunikacyjnych. Projekt Tr鎩morza poprzez budow infrastruktury odbioru i przesy逝 skroplonego gazu ma uniezale積i Europ od dostaw gazu rosyjskiego, ponadto stworzy korzystne warunki dla lokowania kapita逝 ameryka雟kiego. Stany Zjednoczone zyska造by tym samym nowe rynki dla eksportu surowc闚 energetycznych, a Polska sta豉by si regionalnym centrum logistycznym, niezb璠nym dla ich transportu. Inicjatywa pasa i szlaku zmierza ma natomiast do po章czenia Chin z Europ nowymi po章czeniami powietrznymi, l鉅owymi i morskimi, co znacz鉍o skr鏂i這by czas transportu towar闚. Wed逝g stale konkretyzuj鉍ych si plan闚, Polska ma by nie tylko krajem tranzytowym tego szlaku, ale r闚nie istotnym dla jego funkcjonowania w瞛貫m.

Wdro瞠nie inwestycji o planowanej skali nie pozosta這by bez pozytywnego wp造wu na polsk gospodark, tak w kr鏒kiej, jak i w d逝giej perspektywie. W latach ich realizacji bezporedni nap造w kapita逝 podnosi豚y bie蕨ce tempo wzrostu gospodarczego, a po ich uko鎍zeniu zwi瘯szona by豉by potencjalna zdolno gospodarki do generowania wzrostu d逝gookresowego. Dodatkowo wspomnie nale篡 o by mo瞠 niepowtarzalnej ju nigdy wi璚ej szansie na powr鏒 do kraju pewnej czci utraconego na skutek emigracji zasobu si造 roboczej. Oba projekty generowa b璠 bowiem du篡 przyrost miejsc pracy w gospodarce, kt鏎ych nie uda si obsadzi bez nap造wu pracownik闚, b璠鉍ych obecnie poza Polsk.

Zwi頊any z realizacj obu projekt闚 nap造w kapita逝 zagranicznego jest o tyle istotny, 瞠 jest ju niemal pewne, i po zako鎍zeniu obecnej perspektywy finansowej Unii Europejskiej, nast瘼ny bud瞠t unijny b璠zie znacznie szczuplejszy pod wzgl璠em wartoci rodk闚 przekazywanych do Polski. Wp造nie na to wiele czynnik闚, z kt鏎ych wspomnie nale篡 m.in. wyjcie ze Wsp鏊noty jednego z p豉tnik闚 netto, plany utworzenia osobnego bud瞠tu dla strefy euro czy doganianie przez Polsk redniego unijnego poziomu dochodu per capita. Wzrost gospodarczy w naszym kraju jeszcze przez d逝gie lata w du瞠j mierze uzale積iony b璠zie od nap造wu rodk闚 z zagranicy, a wi璚 poszukiwanie alternatywnych kierunk闚 jego pozyskiwania jest wskazane.

Nale篡 si jednak zastanowi, na ile realistyczne jest przeprowadzenie obydwu plan闚. Pami皻a nale篡, 瞠 oba mocarstwa, kt鏎e zamierzaj zainwestowa w naszym kraju swoje rodki, tocz ze sob zaostrzon walk konkurencyjn na globalnych rynkach. Kluczowa wydaje si tutaj odpowied na pytanie, w jakim stopniu ich plany s ze sob komplementarne, a w jakim wykluczaj鉍e si ze wzgl璠闚 geopolitycznych. Istotna jest r闚nie oficjalna i pozakulisowa reakcja ze strony naszych najbli窺zych s零iad闚, Rosji i Niemiec, dla kt鏎ych idea Tr鎩morza stawia豉by pod znakiem zapytania op豉calno zrealizowanych w ostatnich latach oraz planowanych inwestycji w projekty energetyczne. Doda trzeba r闚nie, 瞠 oba projekty nie s w naszym kraju bezkrytycznie przyjmowane i znajduj tak瞠 swoich przeciwnik闚.

W d逝gim okresie podstaw dla wszelkich proces闚 gospodarczych od wiek闚 pozostaje bezpiecze雟two prowadzenia interes闚 i akumulacji kapita逝. Ulokowanie w naszym kraju rodk闚 pochodz鉍ych od wiatowych pot璕 bez w靖pienia wp造nie na podniesienie jego poziomu. Wydaje si wi璚, 瞠 zaanga穎wanie we wsparcie dla projekt闚 Tr鎩morza oraz Nowego Jedwabnego Szlaku powinno sta si priorytetem polskiej dyplomacji ekonomicznej i jednym z punkt闚 wsp馧pracy politycznej w kraju ponad istniej鉍ymi doranymi podzia豉mi.


Wideo komentarz