Od kilku lat trwają prace zmierzające do określenia, czy w Polsce mogą występować niekonwencjonalne złoża gazu ziemnego. Ostatnio prace te stały się znacznie bardziej intensywne

Są prowadzone przez firmy naftowe. Równolegle prace rozpoznawcze w tym zakresie na zlecenia Ministerstwa Środowiska prowadzi Państwowy Instytut Geologiczny (pełniący funkcje Państwowej Służby Geologicznej), który współpracuje z innymi ośrodkami naukowymi (Akademią Górniczo-Hutniczą oraz Instytutem Nafty i Gazu). Prace rozpoznawcze dają podstawę do wstępnej oceny możliwości występowania złóż gazu ziemnego w łupkach.

Bardzo prawdopodobne jest występowanie tego rodzaju złóż w łupkach dolnego paleozoiku na platformie wschodnioeuropejskiej. Jest to obszar przecinający szerokim pasem Polskę z północnego zachodu na południowy wschód, od Pomorza przez Mazowsze i zachodnie Podlasie, po Lubelszczyznę. Złoża te mogą występować na głębokości od 2500–3000 m we wschodniej części tego pasa do 4000–4500 m w jego części zachodniej.

Firma konsultacyjna Wood MacKenzie ocenia zasoby wydobywalne gazu ziemnego dla dolnopaleozoicznego basenu w Polsce na około 1,4 bln m sześc., a firma Advanced Rest Int. na około 3 bln m sześc. Należy jednak zwrócić uwagę, że nie podano, na jakiej podstawie zostało to obliczone. Do oceny zasobów posłużono się prawdopodobnie metodą statystyczną opartą na niewielkiej liczbie danych. Należy też podkreślić, że do chwili obecnej nie odkryto w Polsce ani jednego złoża w skałach ilastych, a także nie został wykonany żaden otwór przewiercający potencjalne strefy złożowe.

Nadzieje w nowych koncesjach

Pośrednią, choć istotną przesłanką występowania w łupkach dolnego paleozoiku Polski złóż gazu ziemnego jest bardzo duże zainteresowanie zachodnich inwestorów. Według informacji Ministerstwa Środowiska na 1 kwietnia 2010 r. poszukiwanie wyłącznie niekonwencjonalnych złóż gazu (typu shale gas) prowadzą w Polsce na kilkunastu koncesjach dwie firmy z kapitałem amerykańskim (Exxon – Mobil Exploration and Production Poland – pięć koncesji i Mazovia Energy Resources – siedem koncesji) oraz jedna z kapitałem australijskim (Strzelecki Energia – jedna koncesja).

Czytaj także:

» Głębsze odwierty będą znacznie droższe

» Coraz więcej firm szuka w Polsce gazu ziemnego

Kolejne 14 firm zagranicznych posiada 40 koncesji na łączne poszukiwania i rozpoznanie konwencjonalnych i niekonwencjonalnych złóż węglowodorów. Według informacji ministerstwa toczy się też 21 kolejnych postępowań w sprawie udzielenia koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż konwencjonalnych i niekonwencjonalnych, z czego 19 wniosków koncesyjnych dotyczy poszukiwania złóż typu shale gas (z łupków).

Prace poszukiwawczo-rozpoznawcze dotyczące złóż gazu ziemnego typu tight gas (gazu zamkniętego) skoncentrowane są w obrębie jednej koncesji w utworach czerwonego spągowca. Odpowiada za nie spółka Energia Zachód, której głównym udziałowcem jest Aurelian Oil & Gas Poland.

Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo posiada 90 koncesji, w tym 82 na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż węglowodorów i osiem na łączne poszukiwania, rozpoznawanie i eksploatację złóż. Jedenaście koncesji obejmuje możliwe występowanie złóż niekonwencjonalnych. W posiadaniu PGNiG jest 42 proc. wszystkich krajowych koncesji, w tym 14 proc. koncesji na poszukiwania i rozpoznawanie niekonwencjonalnych i konwencjonalnych złóż węglowodorów.

Kosztowna technologia

Liderami poszukiwań, rozpoznania i wydobycia gazu ziemnego ze złóż niekonwencjonalnych na świecie są Stany Zjednoczone i – w mniejszym stopniu – Kanada. Szybki rozwój eksploatacji złóż niekonwencjonalnych nastąpił w ostatnich piętnastu latach i związany był przede wszystkim z gwałtownie rosnącymi cenami gazu ziemnego na rynkach światowych.Jednak do wydobycia gazu ze złóż niekonwencjonalnych konieczne jest wykonanie skomplikowanych i kosztochłonnych zabiegów, w tym wiercenia długich odcinków poziomych otworów (do około 1500 m) i wielokrotnych szczelinowań. Z uwagi na niewielki zasięg drenażu konieczne jest ponadto wykonanie gęstej siatki wierceń.