źródło: GG Parkiet

źródło: GG Parkiet

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Podróż do źródeł dziury budżetowej (część II)

Szacujemy, że łączny ubytek dochodów budżetowych z podatków CIT i PIT w bieżącym roku wyniesie 14,1 miliarda złotych

Zgodnie z przyjętymi przez rząd w czerwcu założeniami do nowelizacji ustawy budżetowej na 2009 r. ubytek w dochodach sięgnie 37 mld zł. Został on wyznaczony przy realistycznym założeniu, że tempo wzrostu produktu krajowego brutto w bieżącym roku wyniesie 0,2 proc. Na tym tle powstaje pytanie, jak duże jest ryzyko ukształtowania się niedoborów w dochodach budżetowych na poziomie istotnie przewyższającym szacunki Ministerstwa Finansów. Ważny jest również podział tych niedoborów z punktu widzenia rodzajów podatku. W pierwszej części artykułu przedstawiamy nasze szacunki ubytku w dochodach z CIT i PIT. W drugiej części wyznaczymy wielkość niedoborów w dochodach z VAT, akcyzy i dochodach niepodatkowych z wyłączeniem dywidendy.

CIT maleje razem z zyskami

W 2008 r. udział dochodów z podatku CIT w dochodach budżetu państwa wyniósł 11 proc. Wśród czterech analizowanych przez nas rodzajów podatku, CIT przyniósł więc budżetowi najmniej dochodów. Zgodnie z założeniami budżetu w całym 2009 r. dochody z tego tytułu powinny wynieść 33,1 mld zł, a więc o 6 mld zł więcej niż przed rokiem.

Tymczasem w I kwartale wynik finansowy brutto przedsiębiorstw sektora niefinansowego zatrudniających ponad 49 osób i niewykazujących straty był nieznacznie (o 2,9 proc.) niższy niż rok wcześniej. Sygnalizuje to, że w całym 2009 r. możemy mieć do czynienia ze znaczącym ubytkiem w dochodach z podatku CIT. Wskazują na to również dane o wpływach do budżetu z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych (CIT), które wyniosły w okresie styczeń-maj 11,9 mld zł, a więc o 1,4 mld zł mniej niż przed rokiem.

W naszym badaniu skupiliśmy się jedynie na przedsiębiorstwach zatrudniających powyżej 9 pracowników, które wypracowały 77,7 proc. wszystkich przychodów w gospodarce Polski w 2007 r. (są to najbardziej aktualne dane publikowane przez GUS). Pominęliśmy natomiast mikroprzedsiębiorstwa o liczbie pracowników poniżej 10 osób, gdyż aż 94,6 proc. z 1,7 mln zarejestrowanych w 2007 r. podmiotów gospodarczych w tej grupie rozliczało się poprzez zryczałtowany podatek dochodowy, który zawiera siź w kategorii podatków dochodowych od osób fizycznych.

Zdecydowaliśmy się na następujący sposób modelowania zysków przedsiębiorstw w gospodarce. Od wartości dodanej (czyli wielkości przychodów ze sprzedaży towarów pomniejszonej o wkład materiałów, opłaty dla podwykonawców oraz podatki pośrednie) dla przedsiębiorstw powyżej 9 pracowników odjęliśmy wysokość kosztów związanych z siłą roboczą (płace wraz z obowiązkowymi świadczeniami) i amortyzacją. Przyjęliśmy, że odsetek wartości dodanej wytworzonej przez mikroprzedsiębiorstwa w 2009 r. będzie równy odsetkowi przychodów generowanych przez tę grupę przedsiębiorstw w 2007 r.

Wysokość obowiązkowych świadczeń płaconych przez firmy na rzecz pracowników oszacowaliśmy jako relację do wielkości funduszu płac w gospodarce narodowej, czyli iloczynu płac w gospodarce narodowej oraz osób zatrudnionych w sektorze pozarolniczym w przedsiębiorstwach powyżej 9 osób. Posiłkując się danymi historycznymi założyliśmy, że stopa amortyzacji środków trwałych dla tych firm jest relatywnie stała i wynosi około 10,5 proc. w ujęciu rocznym.

Na takim samym poziomie przyjęliśmy ją również dla 2009 r. Z kolei wielkość środków trwałych podlegających amortyzacji wyznaczyliśmy za pomocą metody perpetual inventories, która bazuje na wyliczaniu wielkości środków trwałych poprzez akumulację nakładów inwestycyjnych przedsiębiorstw przy odpowiednim rozkładzie opóźnień. Przyjęliśmy, że nominalne nakłady inwestycyjne przedsiębiorstw w całym 2009 r. będą niższe niż przed rokiem o 13,8 proc., nominalny fundusz płac w sektorze przedsiębiorstw nie zmieni się w porównaniu z 2008 r., a nominalna wartość dodana zwiększy się o 5,9 proc.

Przy założeniu lekkiego obniżenia efektywnej stawki CIT w 2009 r. można szacować, że wpływy do budżetu z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych obniżą się w stosunku do 2008 r. o 703 mln zł i wyniosą 26,4 mld zł. Będą więc o 6,7 mld zł mniejsze niż założono w budżecie na 2009 r. Kwartalną prognozę dochodów z podatku CIT przedstawiliśmy na wykresie 1.