Istotą cash poolingu jest kompleksowe zarządzanie płynnością finansową określonej grupy spółek. Co do zasady mechanizm ten składa się z trzech etapów

W pierwszej kolejności dochodzi do skumulowania posiadanych przez wszystkich uczestników struktury środków pieniźżnych na jednym wspólnym rachunku grupowym. Nastźpnie uzyskany w ten sposób kapitał jest transferowany na konta jednostek wykazujących niedobory. Po zakończeniu przyjźtego przez strony okresu rozliczeniowego środki te zwracane są wraz z należnymi odsetkami spółkom udostźpniającym kapitał.

Transfer zwrotny odbywa siź za pośrednictwem rachunku grupowego, a całością transakcji zarządza tzw. pool leader. Zaprezentowany schemat stanowi jedynie przykład klasycznej konstrukcji cash poolingu. W praktyce pojźcie "cash poolingu" jest niejednolite i spotkać można różne jego rodzaje. W zależności od przyjźtego kryterium można wyróżnić: - podział ze wzglźdu na to, czy doszło do faktycznego przepływu środków pieniźżnych:- cash pooling rzeczywisty (zero balancing cash pooling) - nadwyżki pieniężne transferowane są na jeden rachunek (rachunek grupy), z którego następnie dokonywany jest transfer na rachunki wykazujące salda ujemne; - cash pooling wirtualny (notional cash pooling) - nie dochodzi do faktycznego łączenia sald (przelewu środków). Bank obsługujący daną grupę spółek oblicza wartość łączną salda wszystkich rachunków spółek wchodzących w skład danej grupy. Dla tak obliczonego salda obliczane są odsetki,- podział ze względu na to, kto pełni rolę pool leadera:- bank (pool leader zewnętrzny),- jedna ze spółek należących do grupy (pool leader wewnętrzny),- podział ze względu na częstotliwość dokonywania końcowych rozliczeń:- cash pooling zwrotny (two-way) - rozliczenie (zwrot) przekazanych środków pieniężnych następuje w krótkim czasie (jeden dzień);- cash pooling bezzwrotny (one-way) - rozliczenie (zwrot) przekazanych środków dokonywane jest na koniec ustalonego przez strony okresu (np. miesiąca).

Główną zaletą cash poolingu jest możliwość wykorzystania efektu synergii do optymalizacji kosztów i przychodów finansowych spółek tworzących strukturę. Korzyści wynikają z tego, że kapitał uczestnika, u którego w danym dniu wystąpiło saldo dodatnie (nadwyżka środków pieniężnych), oprocentowany jest na poziomie zbliżonym do oprocentowania pożyczek (kredytów). Natomiast uczestnik, który w danym dniu miał saldo ujemne, płaci odsetki niższe od tych, jakie zapłaciłby w przypadku zaciągnięcia w banku kredytu na jego pokrycie.

Z punktu widzenia prawa podatkowego z porozumieniami typu cash pool związanych jest wiele rodzajów ryzyka, które trzeba rozważyć przed zawarciem takiej umowy. Polskie przepisy nie odnoszą się w sposób bezpośredni do opodatkowania transferów pieniężnych dokonywanych w ramach cash poolingu. W konsekwencji zastosowanie znajdują ogólne zasady podatkowe, właściwe dla poszczególnych etapów całej operacji.

Taka sytuacja powoduje wiele trudności interpretacyjnych. Wątpliwości wiążą się zarówno z tym, jakie przepisy mają zastosowanie, oraz z tym, jak należy je interpretować. Pomocne mogą być w tym zakresie indywidualne interpretacje prawa podatkowego wydawane przez Ministerstwo Finansów. Mimo że dla podmiotu niebędącego stroną w sprawie nie stanowię one żadnej ochrony, to jednak wskazują, w jaki sposób - zdaniem organów podatkowych - należy stosować przepisy podatkowe w odniesieniu do opisanego stanu faktycznego.

Konsekwencje na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych

Stosowanie cash poolingu wiąże się z przeprowadzaniem licznych transferów pieniężnych. W związku z tym mogą pojawić się wątpliwości dotyczące wpływu tych przepływów na przychody i koszty podatkowe. Kwestia ta została poruszona w jednej z interpretacji prawa podatkowego. Wnioskujący - przedstawiając swoje stanowisko w sprawie - argumentował, że transfery wyrównujące salda nie mają charakteru samodzielnych transakcji, lecz są wykonywane w celu zrealizowania usługi świadczonej przez bank. Nie mają one również charakteru definitywnego przysporzenia (w przypadku wyrównania salda ujemnego), jak również nie są definitywnym kosztem (w przypadku przelania nadwyżki środków pieniężnych), a tylko takie wpływy i wydatki mogą stanowić przychód/koszt podatkowy. Organ podatkowy zaaprobował takie rozumienie przepisów, potwierdzając tym samym słuszność argumentacji podatnika.1